🕉️सार्थ एकनाथी भागवत

🙏 5. संत एकनाथ महाराज · ABH-084016 · अभंग क्र. १

🕉️सार्थ एकनाथी भागवत अध्याय 30

श्रीगणेशाय नमः ॥श्रीकृष्णाय नमः ॥

जय सद्‍गुरु अनादी । जय जय सद्‍गुरु सर्वादी ।
जय जय सद्‍गुरु सर्वसिद्धी । जय जय कृपानिधि कृपाळुवा ॥१॥

अर्थ :-
जय जय वेदवाचका । जय जय वेदप्रकाशका ।
जय जय वेदप्रतिपादका । जय जय वेदात्मका वेदाज्ञा ॥२॥

अर्थ :-
जय जय विश्वप्रकाशका । जय जय विश्वप्रतिपाळका ।
जय जय विश्वनिवासका । अकर्तात्मका अव्यया ॥३॥

अर्थ :-
तुझी अव्यय अक्षर स्थिती । नाही नाम रूप व्यक्ती ।
तो तू नांदसी जातिगोती । लोकस्थितीव्यवहारे ॥४॥

अर्थ :-
तुज जगी नाही दुसरे । तो तू गृहस्थ घरदारे ।
तू नपुंसक साचोकारे । की स्त्रीपुत्रे नांदसी ॥५॥

अर्थ :-
अज आणि वंदिसी पिता । अजन्मा तो नमिसी माता ।
जगी तुझी सर्वसमता । शेखी अतिमित्रता चाळिसी ॥६॥

अर्थ :-
तू जगन्नाथ जगचाळक । की एकाचा होसी सेवक ।
तू परिपूर्ण पूर्णात्मक । की मागसी भीक रंकत्वे ॥७॥

अर्थ :-
तू नैष्ठिक ब्रह्मचारी । की व्यभिचारे तारिसी नारी ।
तू सर्वज्ञ की गुरूच्या द्वारी । तृणकाष्ठे शिरी वाहसी स्वये ॥८॥

अर्थ :-
जो तू कळिकाळते ग्रासिसी । तो तू बागुलाभेणे लपसी ।
तू मायानियंता हृषीकेशी । शेखी माया बांधिजशी उखळी ॥९॥

अर्थ :-
तू आत्माराम नित्यतृप्त । शेखी गोवळांचा खाशी भात ।
तुझा ब्रह्मदिका न कळे अंत । तो तू उभा रडत यशोदेपाशी ॥१०॥

अर्थ :-
त्रैलोक्य दाविसी उदरी । तो तू गोपिकांचे कडियेवरी ।
तू जगाचा चाळक श्रीहरी । त्या तुज लेंकुरी शिकविजे चालू ॥११॥

अर्थ :-
जो तू सर्ववंद्य सर्वेश्वर । तो तू होसी पांढरा डुकर ।
एव करिता तुझा निर्धार । वेदांसी विचार कळेना ॥१२॥

अर्थ :-
वेदी घेतले महामौन । ज्ञाते झाले नेणे कोण ।
योगी वळंघले रान । तुझे महिमान कळेना ॥१३॥

अर्थ :-
मुख्यत्वे जन्म नाही ज्यासी जाण । तो कृष्ण कैसे दावी मरण ।
ते ऐकावया निरूपण । परीक्षिती पूर्ण श्रद्धाळू ॥१४॥

अर्थ :-
प्रथमाध्यायी वैराग्यार्थ । मुसळ बोलिले शापयुक्त ।
तेचि ग्रंथावसानी एथ । असे पुसत परीक्षिती ॥१५॥

अर्थ :-
राजोवाच -
ततो महाभागवत उद्धवे निर्गते वनम् ।
द्वारवत्या किमकरोद्‌भगवान् भूतभावनः ॥१॥

अर्थ :-
जो पांडवकुळी कुळरत्‍न । की कौरवकुळी कुळभूषण ।
जो धर्माचे निजरक्षण । कलीचे निग्रहण जेणे केले ॥१६॥

अर्थ :-
ऐसा राजा परीक्षीती । धैर्यवीर्यउदारकीर्ति ।
तेणे स्वमुखे श्रीशुकाप्रती । केली विनंती अतिश्रद्धा ॥१७॥

अर्थ :-
उद्धव पावोनि पूर्ण ज्ञान । तो बदरिकश्रमा गेलिया जाण ।
मागे द्वारकेसी श्रीकृष्ण । काय आपण करिता झाला ॥१८॥

अर्थ :-
उत्पत्तिस्थितिनिदान । जो इच्छामात्रे करी जाण ।
तो स्वदेहाचे विसर्जन । कैसेनि श्रीकृष्ण करिता झाला ॥१९॥

अर्थ :-
ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभः ।
प्रेयसी सर्वनेत्राणा तनु स कथमत्यजत् ॥२॥

अर्थ :-
ब्रह्मशापे श्रीकृष्णनाथ । निःशेष निजकुळासी घात ।
कैसेनि करविला एथ । हे सुनिश्चित सांगावे ॥२०॥

अर्थ :-
जननयना आल्हादकर । कृष्णतनु अतिसुंदर ।
जीसी देखतांचि त्रिनेत्र । हर्षे निर्भर स्वानंदे ॥२१॥

अर्थ :-
ऐशी आल्हादकारक तनु । कैसेनि सांडी श्रीकृष्णु ।
ब्रह्मशापासी भिऊन । तो का निजतनु सांडिता झाला ॥२२॥

अर्थ :-
कृष्ण परब्रह्म परिपूर्ण । त्यासी बाधीना शापबंधन ।
तोही सत्य करी ब्रह्मवचन । यादववंशी तनु सांडूनी ॥२३॥

अर्थ :-
दॄष्टी देखता श्रीकृष्ण । सुखे सुखावे जीवप्राण ।
त्याच्या सौंदर्याचे निरूपण । राजा आपण सांगत ॥२४॥

अर्थ :-
प्रत्याक्रष्टु नयनमबला यत्रलग्न न शेकुः
कर्णाविष्ट न सरति ततो यत्सतामात्मलग्नम् ।
यच्छ्रीर्वाचा जनयति रति कि नु मान कवीनां
दृष्ट्वा जिष्णोर्युधि रथगत यच्च तत्साम्यमीयुः ॥३॥

अर्थ :-
ज्याची अकराही इंद्रिया सदा गोडी । भोगिजे तंव तंव प्रीती गाढी ।
कदा वीट नुपजे अनावडी । अवीट गोडी कृष्णाची ॥२५॥

अर्थ :-
बाळा प्रौढा मुग्धा प्रगल्भा व्यक्ती । ऐशी चतुर्विधा स्त्रियांची जाती ।
तिंही देखिल्या श्रीकृष्णमूर्ती । दृष्टी मागुती परतेना ॥२६॥

अर्थ :-
ज्या धार्मिका धैर्यवृत्ती । ज्या पतिव्रता महासती ।
तिंही देखिल्या कृष्णमूर्ती । दृष्टि मागुती परतेना ॥२७॥

अर्थ :-
ज्या का अबळा अभुक्तकामा । ज्या अतिवृद्धा अतिनिष्कामा ।
तिंही देखिल्या मेघश्यामा । नयन सकामा हरिरूपी ॥२८॥

अर्थ :-
जेवी लवणजळा भेटी । तेवी श्रीकृष्णी स्त्रियांची दिठी ।
मिसळलिया उठाउठी । परतोनि मिठी सुटेना ॥२९॥

अर्थ :-
एव देखिलिया श्रीकृष्णमूर्ती । स्त्रियांचिया निजात्मशक्ती ।
दृष्टी परतेना मागुती । ऐशी नयना प्रीती हरिरूपी ॥३०॥

अर्थ :-
स्त्रिया बापुड्या त्या किती । जे का संत विरक्त परमार्थी ।
त्यांचे श्रवणी पडता कीर्ती । चित्ती श्रीकृष्णमूर्ती ठसावे ॥३१॥

अर्थ :-
चित्ती ठसावोनि श्रीकृष्णमूर्ती । चित्तचि आणी कृष्णस्थिती ।
ऐशी कृष्णाची कृष्णकीर्ती । चित्तवृत्ती आकर्षी ॥३२॥

अर्थ :-
संतांची आकर्षी चित्तवृत्ती । हे नवल नव्हे कृष्णकीर्ती ।
कीर्ती ऐकता असंती । तेही होती तद्‍रूप ॥३३॥

अर्थ :-
लागता चंदनाचा पवन । खैर धामोडे होती चंदन ।
तेवी कृष्णकीर्तीश्रवण । दे समाधान समसाम्ये ॥३४॥

अर्थ :-
भावे ऐकता श्रीकृष्णकीर्ती । असंतही संतत्वा येती ।
मग संतासंत दोनी स्थिती । हारपती समसाम्ये ॥३५॥

अर्थ :-
महाकवि वर्णीता श्रीकृष्णकीर्ती । पावले परम सौभाग्यस्थिती ।
ते कृष्णकीर्ती जे वर्णिती । तेही पावती ते शोभा ॥३६॥

अर्थ :-
कवीश्वरा नवरसिकु । नवरंगडा श्रीकृष्ण एकु ।
जो जो वर्णिजे रसविशेखु । तो तो यदुनायकु स्वये होय ॥३७॥

अर्थ :-
महाकवि आदिकरूनी । कवीश्वरांची कीर्तिजननी ।
जे विनटले हरिकीर्तनी । वंद्य वाणी तयांची ॥३८॥

अर्थ :-
श्रीकृष्णकीर्तिपवाडे । ज्याची वाणी अबद्धही पढे ।
ते वाचा वंदिजे चंद्रचूडे । त्याच्या पाया पडे यमकाळ ॥३९॥

अर्थ :-
जेथे श्रीकृष्णकीर्तिकीर्तन । तेथे कर्माकर्मांची उजवण ।
होय संसाराची बोळवण । जन्ममरणसमवेत ॥४१॥

अर्थ :-
यापरी कीर्तीचे महिमान । सर्वार्थी अगाध जाण ।
श्रीकृष्णकीर्तिकविता जाण । परम पावन तिंही लोकी ॥४१॥

अर्थ :-
कवीश्वरांची श्रीकृष्णकीर्ति । ऐकता वाढे श्रद्धा प्रीती ।
तेणे थोरावे कृष्णभक्ती । हे कविताशक्ती अगाध ॥४२॥

अर्थ :-
ऐशी अगाध श्रीकृष्णकीर्ती । मा त्या कृष्णाची कृष्णमूर्ती ।
जे अखंड ध्यानी देखती । ते ते होती तद्‍रूप ॥४४॥

अर्थ :-
ज्यांसी अखंड ध्यानी श्रीकृष्णमूर्ती । ते ते तद्‍रूप पावती ।
हे नवल नव्हे कृष्णस्थिती । जे द्वेषे देखती तेही मुक्त ॥४४॥

अर्थ :-
ज्याचे रथी मेघश्याम । सारथी झाला पुरुषोत्तम ।
यालागी पार्थाचा पराक्रम । मिरवी नाम विजयत्वे ॥४५॥

अर्थ :-
सदा जयशील संपूर्णु । यालागी अर्जुना नाम ‘जिष्णु’ ।
ज्याचे युद्धींचा कठिण पणु । सिद्धी श्रीकृष्णु पाववी ॥४६॥

अर्थ :-
तो बैसोनि अर्जुनाचे रथी । विचरता युद्धक्षिती ।
जे जे देखती श्रीकृष्णमूर्ती । ते ते कृष्णस्थिती पावले ॥४७॥

अर्थ :-
जेथ कृष्णाचा पडे पदरेणु । तेथे चहू मुक्तींसी होय सणु ।
ऐशी पावन कृष्णतनु । कैसेनि श्रीकृष्णु सांडिता झाला ॥४८॥

अर्थ :-
म्हणाल ब्रह्मशापाभेण । शरीर सांडी श्रीकृष्ण ।
हा बोलचि अप्रमाण । कृष्ण ब्रह्म पूर्ण परमात्मा ॥४९॥

अर्थ :-
हेळण छळण दुर्वचन । द्विजा न करावा अपमान ।
त्यांचा वाढवावया पूर्ण सन्मान । तनुत्यागे श्रीकृष्ण द्विजशाप पाळी ॥५०॥

अर्थ :-
कृष्ण परमात्मा परिपूर्ण । तेणेंही निजकुळ निर्दळून ।
सत्य करी ब्राह्मणवचन । विप्रशापे आपण निजतनु त्यागी ॥५१॥

अर्थ :-
तो तनुत्यागप्रकार । साङ्ग समूळ सविस्तर ।
सांगताहे शुक योगींद्र । परिसे नरेंद्र त्यक्तोदक ॥५२॥

अर्थ :-
पांडवकुळी कुळदीपक । जन्मला परीक्षितीच एक ।
जो होऊनि त्यक्तोदक । भागवतपरिपाक सेवित ॥५३॥

अर्थ :-
ब्रह्मानारदव्यासपर्यंत । भागवत-उपदेश गुह्य गुप्त ।
तो परीक्षितीने जगाआंत । केला प्रकटार्थ दीनोद्धारा ॥५४॥

अर्थ :-
धर्मवंशी अतिधार्मिक । जन्मला परीक्षितीच एक ।
भागवतरसी अतिरसिक । अति नेटक श्रवणार्थी ॥५५॥

अर्थ :-
ऐसा जो का परीक्षिती । तेणे अत्यादरे केली विनंती ।
शुक सुखावोनि चित्ती । काय त्याप्रती बोलिला ॥५६॥

अर्थ :-
ऋषिरुवाच-
दिवि भुव्यन्तरिक्षे च महोत्पातान् समुत्थितान् ।
दृष्ट्वाऽऽसीनान् सुधर्माया कृष्णः प्राह यदूनिदम् ॥४॥

अर्थ :-
शुक म्हणे परीक्षिती । उद्धव गेलिया वनाप्रती ।
मागे विघ्नभूत द्वारवती । त्रिविध उत्पाती अतिव्याप्त ॥५७॥

अर्थ :-
दिवि-भुवि-अंतरिक्षगत । उठिले गा महोत्पात ।
दिवस उल्कापात होत । भूते खाखात अंतरिक्षी ॥५८॥

अर्थ :-
गगनी उगवले त्रिविध केतु । दंडकेतु धूमकेतु ।
शिखाकेतु अति अद्‍भुतु । दिवसाही दिसतु सर्वांसी ॥५९॥

अर्थ :-
धरा कांपोनि अतिगजरी । भूस्फोट झाला नगरद्वारी ।
भूकंप तीन दिवसवरी । घरोघरी आंदोळ ॥६०॥

अर्थ :-
वारा सुटला अति झडाडे । समूळ उन्मळती झाडे ।
द्वारकेमाजी धुळी उडे । डोळा नुघडे जनांचा ॥६२॥

अर्थ :-
अंतरिक्षी नग्न भूते । धांवती खाखाते खिंखाते ।
रुधिरवृष्टि होय तेथे । अकस्माते निरभ्री ॥६२॥

अर्थ :-
रविचंद्राचे मंडळ । खळे करीत सर्वकाळ ।
ग्रह भेदिती ग्रहमंडळ । क्रूरग्रहमेळ शत्रुसदनी ॥६३॥

अर्थ :-
सन्मुख आकाशाचे पोटी । दिग्दाह देखती दृष्टी ।
अभ्रेंवीण कडकडाटी । पडती वितंडी महाविजा ॥६४॥

अर्थ :-
घारी झडपिती सत्राणे । जेविता पुढील नेती भाणे ।
दिवसा दिवाभीत घुंगाणे । राजद्वारी श्वाने सैंघ रडती ॥६५॥

अर्थ :-
बैसल्या सुधर्मासभेप्रती । संकल्पविकल्पांची निवृत्ती ।
ते सभेसी वीर वोसणती । मारी मारी म्हणती परस्परे ॥६६॥

अर्थ :-
ते ऐकतांचि उत्तर । दचकती महाशूर ।
सुधर्मासभेसी चिंतातुर । यादववीर समस्त ॥६७॥

अर्थ :-
यादव बैसले सभेसी । छाया देखती वीणशिसी ।
सुधर्मासभेपाशी । अरिष्टे ऐशी उठती ॥६८॥

अर्थ :-
ऐशी अरिष्टे अनिवार । दुःखसूचके दुस्तर ।
देखोनि यादव थोरथोर । विघ्नविचार विवंचिती ॥६९॥

अर्थ :-
द्वारकेचे विघ्ननिर्दळण । करू ठेविलेसे सुदर्शन ।
ते द्वारकेमाजी महाविघ्न । काय कारण उठावया ॥७०॥

अर्थ :-
जंव पातया पाते लवे । तंव चक्र एकवीस वेळा भंवे ।
ते द्वारकेसी विघ्न संभवे । देखोनि आघवे अतिचकित ॥७१॥

अर्थ :-
सर्व विघ्नांचे आकर्षण । करी या नांव म्हणिपे ‘कृष्ण’ ।
तो कृष्ण येथे असता जाण । उत्पात दारुण का उठती ॥७२॥

अर्थ :-
एव विचाररूढ यादवांसी । चिंतातुर देखोनिया त्यांसी ।
बुद्धि सांगावया त्यांपाशी । काय हृषीकेशी बोलत ॥७३॥

अर्थ :-
एते घोरा महोत्पाता द्वार्वत्या यमकेतवः ।
मुहूर्तमपि न स्थेयमत्र नो यदुपुङ्गवाः ॥५॥

अर्थ :-
जो जगाचा सूत्रधारी । जो मायायंत्रींचा यंत्रकारी ।
तो यादवांप्रती श्रीहरी । आलोच करी विघ्नांचा ॥७४॥

अर्थ :-
यादवकुळासी आला प्रांत । हे जाणे श्रीकृष्णनाथ ।
यांचा द्वारकेसी होऊ नये घात । यालागी समस्त प्रभासा धाडी ॥७५॥

अर्थ :-
द्वारवते सातवी पुरी । येथील मरण मोक्षोपकारी ।
यादव समस्त देवाधिकारी । यालागी ते बाहेरी श्रीकृष्ण काढी ॥७६॥

अर्थ :-
कुळनाशाचे मूळ देखा । प्रभासी निघालीसे एरिका ।
हाचि कृष्णाचाही आवांका । तो धाडी सकळिका प्रभासासी ॥७७॥

अर्थ :-
यादवांसी ब्रह्मशाप । घडलासे घोररूप ।
यालागी द्वारकेमाजी संताप । उत्पातरूप उठती ॥७८॥

अर्थ :-
उत्पात उठले अनेक । हे अनिवार अरिष्टसूचक ।
अविलंबे तत्काळिक । परम दुःख पावाल ॥७९॥

अर्थ :-
यालागी तुम्ही आवश्यक । येथे न राहावे मुहूर्त एक ।
स्त्रिया पुत्र सुहृद लोक । तात्काळिक निघावे ॥८०॥

अर्थ :-
म्हणाल यादववीर उद्‍भट । आम्हांसी काय करील अरिष्ट ।
येणे गर्वे अतिअनिष्ट । परम कष्ट पावाल ॥८१॥

अर्थ :-
ब्राह्माणाचे शापापुढे । कायसे शौर्य बापुडे ।
तुम्ही न विचारिता मागेंपुढे । आतांचि रोकडे निघावे ॥८२॥

अर्थ :-
द्वारकेमाजी आजि कोणी । सर्वथा पिऊ नये पाणी ।
स्त्रीपुत्रसुहृदजनी । परिवारोनि निघावे ॥८३॥

अर्थ :-
कुळासी घडला ब्रह्मशाप । तेणे द्वारकेसी उठिला संताप ।
ते फेडावया कुळाचे पाप । क्षेत्र पुण्यरूप प्रभास ॥८४॥

अर्थ :-
स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च शङ्खोद्धार व्रजन्त्वितः ।
वय प्रभास यास्यामो यत्र प्रत्यक् सरस्वती ॥६॥

अर्थ :-
वस्तीसी अतिगूढ शंखोद्धार । तेथे ठेवावी स्त्रीवृद्धकुमार ।
आम्ही समस्त यादववीर । निघावे सत्वर प्रभासेसी ॥८५॥

अर्थ :-
जेथे प्राची सरस्वती । मिळाली असे सागराप्रती ।
तेथे जाऊनि समस्ती । करावे विध्युक्ती तीर्थविधान ॥८६॥

अर्थ :-
तत्राभिषिच्य शुचय उपोष्य सुसमाहिताः ।
देवताः पूजयिष्यामः स्नपनालेपनार्हणैः ॥७॥

अर्थ :-
तेथे वेदोक्तविधान । करावे तीर्थी तीर्थस्नान ।
तीर्थविध्युक्त उपोषण । करावे आपण निराहार ॥८७॥

अर्थ :-
तेथे सद्‍भावे शुचिर्भूत । राहोनिया समस्त ।
तीर्थदेवता विध्युक्त । निःशापार्थ पूजावी ॥८८॥

अर्थ :-
स्नान वस्त्रे अलंकार । चंदनादि पूजासंभार ।
समर्पूनि पूजा षोडशोपचार । श्रद्धा हरिहर पुजावे ॥८९॥

अर्थ :-
ब्राह्मणांस्तु महभागान् कृतस्वस्त्ययना वयम् ।
गोभूहिरण्यवासोभिर्गजाश्वरथवेश्मभिः ॥८॥

अर्थ :-
वेदवेदांगपारंगत । शमदमादितपयुक्त ।
ब्राह्मण जे स्वधर्मनिरत । विघ्नशांत्यर्थ पूजावे ॥९०॥

अर्थ :-
व्हावया अरिष्टनिरसन । करिती शांत्यर्थ स्वस्तिवाचन ।
त्या ब्राह्मणांसी आपण । द्यावे दान श्रद्धायुक्त ॥९१॥

अर्थ :-
गोदान भूदान गजदान । अश्वदान सुवर्णदान ।
तिळदान वस्त्रदान । द्यावे गृहृदान अतिश्रद्धा ॥९२॥

अर्थ :-
रथी संजोगोनि अश्ववर । दान द्यावे रहंवर ।
द्विज सुखी होती अपार । तो तो प्रकार करावा ॥९३॥

अर्थ :-
जे जे ब्राह्मण अपेक्षित । ते ते द्यावे श्रद्धायुक्त ।
ब्राह्मण तुष्टमान जेथ । अरिष्ट तेथ रिघेना ॥९४॥

अर्थ :-
विधिरेष ह्यरिष्टघ्नो मङ्गलायनमुत्तमम् ।
देवद्विजगवा पूजा भूतेषु परमो भवः ॥९॥

अर्थ :-
जेथ हरीचे देवतार्चन । जेथ शालग्रामशिलार्चन ।
जेथ साधुसंता सन्मान । ते अरिष्टनाशन महापूजा ॥९५॥

अर्थ :-
जेथ सद्‍भावे द्विजपूजन । जेथ भावार्थे गोशुश्रूषण ।
जेथ भूतदया संपूर्ण । तेथे कदा विघ्न रिघेना ॥९६॥

अर्थ :-
अंध पंगु अशक्त जन । जेथ पावती अवश्य अन्न ।
जेथ सुखी होती दीन । तेथ कदा विघ्न बाधीना ॥९७॥

अर्थ :-
जेथे भूतदया अलोलिक । ते सकळ अरिष्टच्छेदक ।
परममंगळप्रकाशक । सुखदायक सर्वार्थी ॥९८॥

अर्थ :-
इति सर्वे समाकर्ण्य यदुवृद्धा मधुद्विषः ।
तथेति नौभिरुत्तीर्य प्रभास प्रययू रथैः ॥१०॥

अर्थ :-
जो मधुकैटभमर्दन । जो मुरारी मधुसूदन ।
जो परमात्मा श्रीकृष्ण । तो करी प्रेरण प्रभास ॥९९॥

अर्थ :-
यादवांमाजी वृद्ध सज्ञान । पुत्र मित्र सुहृद स्वजन ।
तिही श्रीकृष्णाचे वचन । बहुसन्माने वंदिले ॥१००॥

अर्थ :-
सकळ समृद्धिसंभारा । स्त्रीवृद्धादि बाळकुमारा ।
नावा भरोनिया समग्रा । शंखोद्धारा न्या म्हणती ॥१०१॥

अर्थ :-
पालाणोनि रथ कुंजर । चतुरंग सेनासंभार ।
कृष्णसहित यादववीर । निघाले समग्र प्रभासासी ॥१०२॥

अर्थ :-
तस्मिन् भगवताऽऽदिष्ट यदुदेवेन यादवाः ।
चक्रुः परमया भक्त्या सर्वश्रेयोपबृंहितम् ॥११॥

अर्थ :-
यादव प्रभासा पावोन । जैसे होते श्रीकृष्णवचन ।
त्याहूनि विशेष जाण । स्नानदान तिंही केले ॥१०३॥

अर्थ :-
यादव समस्त मिळोन । केले पारणाविधिभोजन ।
मग महामद्य आणूनि जाण । मद्यपान मांडिले ॥१०४॥

अर्थ :-
ततस्तस्मिन्महापान पपुर्मैरेयक मधु ।
दिष्टविभ्रंशितधियो यद्द्रवैर्भ्रश्यते मतिः ॥१२॥

अर्थ :-
करूनिया तीर्थविधान । करावे अरिष्टनिरसन ।
बाप अदृष्टाचे विंदान । तेथे मद्यपान मांडिले ॥१०५॥

अर्थ :-
ज्याची गोडपणे पडे मिठी । उन्मादता अतिशये उठी ।
ते मद्यपान उठाउठी । वडिलींधाकुटी मांडिले ॥१०६॥

अर्थ :-
ज्याचा वास येतांचि घ्राणी । उन्माद चढे तत्क्षणी ।
तैशिया मद्याचे मद्यपानी । वीरश्रेणी बैसल्या ॥१०७॥

अर्थ :-
’मैरेयक’ मद्याची थोरी । मधुरताता अतिशये भारी
लागतांची जिव्हेवरी । भ्रांत करी सज्ञाना ॥१०८॥

अर्थ :-
ते मद्यपान यादववीरी । आदरिले स्वेच्छाचारी ।
आग्रह करूनि परस्परी । लहानथोरी मांडिले ॥१०९॥

अर्थ :-
महापानाभिमत्ताना वीराणा दृप्तचेतसाम् ।
कृष्णमायाविमूढाना सङ्घर्षः सुमहानभूत् ॥१३॥

अर्थ :-
पूर्वी अतिमित्रत्व पोटांत । ते महापाने झाले मत्त ।
वीर मातले अतिदृप्त । नोकूनि बोलत परस्परे ॥११०॥

अर्थ :-
कृष्णमाया हरिला बोध । अवघे झाले बुद्धिमंद ।
सांडूनि सुहृदसंबंध । निर्वाणयुद्ध मांडिले ॥१११॥

अर्थ :-
नोकूनि बोलता विरुद्ध । अतिशये चढला क्रोध ।
शस्त्रे घेऊनि सन्नद्ध । सुहृदी युद्ध मांडिले ॥११२॥

अर्थ :-
युयुधुः क्रोधसंरब्धा वेलायामाततायिनः ।
धनुर्भिरसिभिर्भल्लैर्गदाभिस्तोमरर्ष्टिभिः ॥१४॥

अर्थ :-
क्रोधे नेत्र रक्तांबर । वेगे वोढूनि हातियेर ।
समुद्रतीरी महावीर । युद्ध घोरांदर ते करिती ॥११३॥

अर्थ :-
धनुष्ये वाऊनिया जाणा । बाण सोडिती सणसणा ।
खड्गे हाणिती खणखणा । सुहृदांच्या प्राणा घ्यावया ॥११४॥

अर्थ :-
एकी उचलोनिया भाले । परस्परे हाणिते झाले ।
एकी गदा उचलोनि बळे । वीर कलेंवरे पाडिती ॥११५॥

अर्थ :-
एक तोमरे लवलाही । राणी खवळले भिडती पाही ।
एक टोणप्याच्या घायी । वीर ठायी पाडिती ॥११६॥

अर्थ :-
यापरी चतुरंगसेना । मिसळली रणकंदना ।
आपुलालिया अंगवणा । गज रथ रणा आणिती ॥११७॥

अर्थ :-
पतत्पताकै रथकुञ्जरादिभिः
खरोष्ट्रगोभिर्महिषैर्नरैरपि ।
मिथः समेत्याश्वतरैः सुदुर्मदा
न्यहञ्छरैर्दद्‌भिरिव द्विपा वने ॥१५॥

अर्थ :-
पताकांसी रथ कुंजर । रणी पाडिले अपार ।
पाखरांसी असिवार । मारिले खरोष्ट्र रणामाजी ॥११८॥

अर्थ :-
म्हैसे मारूनिया रणी । पाडिलिया वीरश्रेणी ।
जैसे उन्मत्त गज वनी । दंती खणाणी भीडत ॥११९॥

अर्थ :-
यापरी यादववीर । रणी मातले महाशूर ।
घाय मारोनि निष्ठूर । रणी अपार पाडिले ॥१२०॥

अर्थ :-
कृष्णमाया केले भ्रांत । युद्धी न देखता स्वार्थ ।
परस्परे प्राणघात । व्यर्थ करित सुहृदांचा ॥१२१॥

अर्थ :-
रणी पाडिले अपार । तंव खवळले कृष्णकुमर ।
ज्यांज्यांमाजी प्रीति थोर । ते युद्धातुर चालिले ॥१२२॥

अर्थ :-
प्रद्युम्नसाम्बौ युधिरूढमत्सरा-
वक्रूरभोजावनिरुद्धसात्यकी ।
सुभद्रसङ्ग्रामजितौ सौदारुणौ
गदौ सुमित्रासुरथौ समीयतुः ॥१६॥

अर्थ :-
ज्यांज्यांमाजी अतिप्रीती । ते ते निर्वाणयुद्ध करिती ।
बाप संहारक काळगती । सखे मारिती सख्यांते ॥१२३॥

अर्थ :-
प्रद्युम्न सांब अतिमित्र । त्यासी युद्ध मांडले घोरांदर ।
अक्रूर भोज दोन्ही वीर । युद्धी सत्वर मिसळले ॥१२४॥

अर्थ :-
अनिरुद्ध आणि सात्यकी । उठावले क्रोधतवकी ।
वाणी वर्षोनि अनेकी । एकामेकी भीडती ॥१२५॥

अर्थ :-
सुभद्र संग्रामजित दोनी । खवळले रणांगणी ।
वर्षोनिया तीक्ष्ण बाणी । उन्मत्त रणी मातले ॥१२६॥

अर्थ :-
कृष्णपुत्र कृष्णबंधु । दोंहीचेंही नाम गदु ।
त्यांसी समत्सर क्रोधु । युद्धसंबंधु परस्परे ॥१२७॥

अर्थ :-
सुमित्र आणि सुरथ । या दोंहीसी द्वेष अद्‍भुत ।
परस्परे करावया घात । युद्धाआंत मिसळले ॥१२८॥

अर्थ :-
अन्ये च ये वै निशठोल्मुकादयः
सहस्रजिच्छतजिद्‍भानुमुख्याः ।
अन्योन्यमासाद्य मदान्धकारिता
जघ्नुर्मुकुन्देन विमोहिता भृशम् ॥१७॥

अर्थ :-
यादवकुळी बळे अधिक । निशठादि उल्मुकादिक ।
शतजित्सहस्त्रजिद्‍भानुमुख्य । हेही युद्धी देख खवळले ॥१२९॥

अर्थ :-
मद्यपाने अतिगर्वित । कृष्णमाया हरिले चित्त ।
महामोहे केले भ्रांत । सुहृदा घात स्वये करिती ॥१३०॥

अर्थ :-
ब्रह्मशापाची केवढी ख्याती । बंधु बंधुते जीव घेती ।
कृष्णमाया पाडिले भ्रांती । युद्ध स्वयातीमाझारी ॥१३१॥

अर्थ :-
दाशार्हवृष्ण्यन्धकभोजसात्वता
मध्वर्बुदा माथुरशूरसेनाः ।
विसर्जनाः कुकुराः कुन्तयश्च
मिथस्ततस्तेऽथ विसृज्य सौहृदम् ॥१८॥

अर्थ :-
यादवांची एक जाती । तेचि बारा नामी नामांकिती ।
त्या बाराही ज्ञाती युद्धी भिडती । ऐक परीक्षिती ती नामे ॥१३२॥

अर्थ :-
दाशार्ह सात्वक अंधक जाण । अर्बुद माथुर शूरसेन ।
कुंती कुकुर विसर्जन । मधु भोज वृष्ण्य बारा नामे ॥१३३॥

अर्थ :-
पूर्वील यादवांचे साजणे । ज्ञातीचे अल्पही ऐकता उणे ।
जीवेंसी सर्वस्व वेंचणे । परी वांचवणे स्वयाती ॥१३४॥

अर्थ :-
तेचि यादव पै गा आता । सांडोनिया सुहृदता ।
ज्याचे चरणी ठेविजे माथा । त्याच्या जीवघाता पेटले ॥१३५॥

अर्थ :-
पुत्रा अयुध्यन्पितृभिर्भ्रातृभिश्च
स्वस्रीयदौहित्रपितृव्यमातुलैः ।
मित्राणि मित्रैः सुहृदः सुहृद्‌भि-
र्ज्ञातींस्त्वहन् ज्ञातय एव मूढाः ॥१९॥

अर्थ :-
कृष्णमाया आकळिले चित्त । अवघे झाले परम भ्रांत ।
न कळे आप्त अनाप्त । रणी उन्मत्त मातले ॥१३६॥

अर्थ :-
ज्याचे चरण वंदिजे भावार्था । श्रद्धा घेइजे चरणतीर्था ।
त्या निजपित्याचिया माथा । पुत्र शस्त्रघाता प्रवर्तले ॥१३७॥

अर्थ :-
बंधु शिरकल्या रणांगणी । बंधु बंधूंते सोडवी निर्वाणी ।
तेचि बंधु बंधूंते रणी । निर्वाणबाणी खोंचिती ॥१३८॥

अर्थ :-
जो लळे पुरवूनि खेळविता । जैसा बाप तैसा चुलता ।
त्यासी पुतण्या प्रवर्ते घाता । शस्त्रे माथा हाणोनी ॥१३९॥

अर्थ :-
कन्येचा सुत दौहित्र । ज्यासी श्राद्धी अधिकार ।
तो आज्यासी करी मार । घाय निष्ठुर हाणोनी ॥१४०॥

अर्थ :-
मामाभाचे परस्परी । प्रवर्तले महामारी ।
सुहृद सुहृदांच्या शिरी । सतेज शस्त्री हाणिती ॥१४१॥

अर्थ :-
मित्र मित्रांच्या मित्रता । वेंचिति अर्था जीविता ।
ते मित्र मित्रांच्या जीवघाता । सक्रोधता उठिले ॥१४२॥

अर्थ :-
आयुष्य सरले निःशेख । चढले काळसर्पाचे विख ।
अवघे होऊनिया मूर्ख । ज्ञातीसी ज्ञाति देख वधिते झाले ॥१४३॥

अर्थ :-
शरेषु क्षीयमाणेषु भज्यमानेषु धन्वसु ।
शस्त्रेषु क्षीयमाणेषु मुष्टिभिर्जहृुरेरकाः ॥२०॥

अर्थ :-
युद्ध मांडिले घोरांदर । सरले भातडींचे शर ।
धनुष्यदंडे येरायेर । घाये निष्ठुर हाणिती ॥१४४॥

अर्थ :-
घाय हाणिता अतिबळे । धनुष्ये मोडली तत्काळे ।
क्षीण झाली शस्त्रे सकळे । हतियेर-बळे खुंटली ॥१४६॥

अर्थ :-
ब्रह्मशापाची एरिका । तीरी निघाली होती देखा ।
ते मुष्टी घेऊनि क्रोधतवका । एकमेका हाणिती॥१४६॥

अर्थ :-
ता वज्रकल्पा ह्यभवन् परिघा मुष्टिना भृताः ।
जघ्नुर्द्विषस्तैः कृष्णेन वार्यमाणास्तु त च ते ॥२१॥

अर्थ :-
ते एरिका घेतांचि हाती । झाली वज्रप्राय धगधगिती ।
अतितीक्षण परिघाकृती । तेणे हाणीती परस्परे ॥१४७॥

अर्थ :-
नाना शस्त्रे लागता पाही । यादव न डंडळती कंही ।
तेही एरिकेच्या घायी । पडती ठायी अचेतन ॥१४८॥

अर्थ :-
एरिकेच्या निजघायी । यादवांसी उरी नाही ।
दुधड तोडूनिया पाही । पडती ठायी परस्परे ॥१४९॥

अर्थ :-
रणी पाडूनिया इतर । यादव उरले महाशूर ।
जे का नेटके जुंझार । निधडे वीर निजयोद्धे ॥१५०॥

अर्थ :-
यादव उरले भद्रजाती । हे आणिकासि नाटोपती ।
त्या निर्दळावया निश्चिती । निवारणार्थी हरि धांवे ॥१५१॥

अर्थ :-
तो म्हणे ब्रह्मशापाची एरिका । हे सर्वथा हाती धरू नका ।
सांडा युद्धाचा आवांका । शिकविले ऐका तुम्ही माझे ॥१५२॥

अर्थ :-
धर्मता निवारी श्रीकृष्ण । त्यासीही मारू धांवले जाण ।
हे कृष्णमायेचे विंदान । न चुकत मरण पै आले ॥१५३॥

अर्थ :-
एक म्हणती श्रीकृष्णासी । आधी झोडोनि पाडा यासी ।
ठकू आला आम्हांसी । म्हणोनि एरिकेसी धांविन्नले ॥१५४॥

अर्थ :-
एक म्हणती धरा केशी । एक म्हणती भीड कायसी ।
एक म्हणे मी श्रीकृष्णासी । एका घायेंसी लोळवीन ॥१५५॥

अर्थ :-
प्रत्यनीक मन्यमाना बलभद्र च मोहिताः ।
हन्तु कृतधियो राजन्नापन्ना आततायिनः ॥२२॥

अर्थ :-
पैल पैल तो बळिभद्रु । हाचि आमुचा मुख्य शत्रु ।
यासी चला आधी मारू । यादवभारु लोटला ॥१५६॥

अर्थ :-
मदमोहे अतिदुर्मती । वज्रप्राय एरिका हाती ।
घेऊनि बळिभद्रावरी येती । तेणे तोही निश्चिती क्षोभला ॥१५७॥

अर्थ :-
अथ तावपि सङ्क्रुद्धावुद्यम्य कुरुनन्दन ।
एरकामुष्टिपरिघौ चरन्तौ जघ्नतुर्युधि ॥२३॥

अर्थ :-
शुक म्हणे कुरुनंदना । यादव टेंकले आत्ममरणा ।
ते मारावया रामकृष्णा । आततायी जाणा लोटले ॥१५८॥

अर्थ :-
यादव उठले हननासी । देखोनि राम-हृषीकेशी ।
अतिक्रोध चढला त्यांसी । तेही युद्धासी मिसळले ॥१५९॥

अर्थ :-
एरका जे का परिघाकृती । वज्रप्राय धगधगिती ।
दोघी जणी घेऊनि हाती । यादवा ख्याती लाविली ॥१६०॥

अर्थ :-
रामकृष्णांच्या निजघाती । यादवांची जाती व्यक्ती ।
अवघेचि रणा येती । कृष्ण काळशक्ती क्षोभला ॥१६१॥

अर्थ :-
निजकुळाचे निधन । देखोनिया श्रीकृष्ण ।
कर्तव्यार्थ झाला पूर्ण । ऐसे संपूर्ण मानिले ॥१६२॥

अर्थ :-
ब्रह्मशापोपसृष्टाना कृष्णमायावृतात्मनाम् ।
स्पर्धाक्रोधः क्षय निन्ये वैणवोऽग्निर्यथा वनम् ॥२४॥

अर्थ :-
ब्रह्मशापे छळिले विधी । कृष्णमाया ठकली बुद्धी ।
मद्यपानउन्मादमदी । क्रोधे त्रिशुद्धी क्षया नेले ॥१६३॥

अर्थ :-
वेळुवाच्या वेळुजाळी । जेवी कांचणी पडे इंगळी ।
तेणे वनाची होय होळी । तेवी यदुकुळी कुलक्षयो ॥१६४॥

अर्थ :-
एव नष्टेषु सर्वेषु कुलेषु स्वेषु केशवः ।
अवतारितो भुवो भार इति मेनेऽवशेषितः ॥२५॥

अर्थ :-
स्वकुळ नाशूनि श्रीधर । अवशेष धराभार ।
उतरला मानी चक्रधर । तेणे सुखे थोर सुखावे ॥१६५॥

अर्थ :-
जेवी का आले पेरी माळी । निजजीवने प्रतिपाळी ।
शेखी तोचि खणे समूळी । तेवी यदुकुळी श्रीकृष्ण ॥१६६॥

अर्थ :-
यादव निजबळे प्रतिपाळी । त्याते स्वये निजांगे निर्दळी ।
हे दाखविता वनमाळी । ममतामेळी अलिप्त ॥१३७॥

अर्थ :-
कृष्ण पाळी यादवा समस्ता । त्यांची दाविली अतिममता ।
शेखी करूनि कुळाचे घाता । निरभिमानता हरि दावी ॥१६८॥

अर्थ :-
स्त्रीपुत्रेंसी निजजीविता । सकळ कुळाच्या होता घाता ।
ज्ञात्यासी नुपजे ममता । ते ‘नित्यमुक्तता’ हरि दावी ॥१६९॥

अर्थ :-
ज्ञात्यासी नाही अहंममता । तेचि दावावया तत्त्वता ।
कुळेंसी होता पुत्रघाता । स्वप्नींही ज्ञाता ग्लानि नेणे ॥१७०॥

अर्थ :-
ब्राह्मणाचा शाप दारुण । अन्यथा हो नेदी श्रीकृष्ण ।
निजकुळ निर्दळी आपण । विप्रवचनसत्यत्वा ॥१७१॥

अर्थ :-
करूनि कुळक्षयाचे काम । सुख मानी पुरुषोत्तम ।
ते देखोनि म्हणे बळराम । अवतारकर्म संपले ॥१७२॥

अर्थ :-
रामः समुद्रवेलाया योगमास्थाय पौरुषम् ।
तत्त्याज लोक मानुष्य संयोज्यात्मानमात्मनि ॥२६॥

अर्थ :-
मग बळिभद्रे आपण । समुद्रतीरी योगासन ।
दृढ घालोनिया जाण । निर्वाणध्यान मांडिले ॥१७३॥

अर्थ :-
आकर्षूनि देहींचा प्राण । निःशेष सांडिला देहाभिमान ।
मग परमपुरुषध्यान । करितांचि आपण तद्‍रूप झाला ॥१७४॥

अर्थ :-
जेवी घटामाजील गगन । सहजे महृदाकाश पूर्ण ।
तेवी सांडिता देहाभिमान । झाला संकर्षण बळराम ॥१७५॥

अर्थ :-
होते मनुष्यनाट्य अवलंबिले । ते देह निःशेष त्यागिले ।
जे का पूर्वरूप आपुले । ते होऊनि ठेले बळिराम ॥१७६॥

अर्थ :-
समुद्रतीरी योगासन । ते देह ठेविले अचेतन ।
हे रामनिर्याण देखोन । स्वये श्रीकृष्ण सरसावला ॥१७७॥

अर्थ :-
रामनिर्याणमालोक्य भगवान् देवकीसुतः ।
निषसाद धरोपस्थे तूष्णीमासाद्य पिप्पलम् ॥२७॥

अर्थ :-
बळभद्र झाला देहातीत । हे देखोनि देवकीसुत ।
भगवान् श्रीकृष्णनाथ । स्वये इच्छित निजधाम ॥१७८॥

अर्थ :-
तेव्हा धरातळी धराधर । मौने अश्वत्थातळी स्थिर ।
वीरासनी शार्ङ्गधर । श्यामसुंदर बैसला ॥१७९॥

अर्थ :-
ज्याच्या स्वरूपाचे आवडी । शिवविरिंच्यादि झाली वेडी ।
ज्याच्या दर्शनाची गोडी । दृष्टी नोसंडी क्षणार्ध ॥१८०॥

अर्थ :-
दृष्टीने चवी चाखिली गाढी । तंव तंव रसना चरफडी ।
तिणे कीर्तनरसे रसगोडी । चवी चोखडी चाखिली ॥१८१॥

अर्थ :-
प्राशनेंवीण कृष्णरस । रसना सेवी अतिसुरस ।
तेव्हा विषयरस तो विरस । होय निरस संसार ॥१८२॥

अर्थ :-
श्रवणी पडता श्रीकृष्णकीर्ती । त्रिविध तापा उपशांती ।
ज्याची वर्णिता गुणनामकीर्ती । चारी मुक्ती कामार्‍या ॥१८३॥

अर्थ :-
चरणकमलमकरंद । तुळशीमिश्रित आमोद ।
सेविता घ्राणी परमानंद । इतर गंध ते तुच्छ ॥१८४॥

अर्थ :-
ज्याचा लागता अंगसंग । देहबुद्धीसी होय भंग ।
स्वानंदविग्रही श्रीरंग । अंगप्रत्यंगसुखकारी ॥१८५॥

अर्थ :-
ज्याचे आवडी वंदिता पाये । समाधि लाजिली मागे ठाये ।
तो अश्वत्थातळी पाहे । बैसला आहे निजशोभा ॥१८६॥

अर्थ :-
ते अंतकाळीचे कृष्णध्यान । शुकासी आवडले संपूर्ण ।
तोही स्वानंदे वोसंडून । श्रीकृष्णध्यान वर्णित ॥१८७॥

अर्थ :-
बिभ्रच्चतुर्भुज रूप भ्राजिष्णु प्रभया स्वया ।
दिशो वितिमिराः कुर्वन् विधूम इव पावकः ॥२८॥

अर्थ :-
प्रांतींचे श्रीकृष्णध्यान । पांचा श्लोकी निरूपण ।
श्रोता परीक्षिती सावधान । वक्ता ज्ञानघन शुकयोगींद्र ॥१८८॥

अर्थ :-
पिंपळातळी प्रकाशघन । ते काळींची मूर्ति जाण ।
निजतेजे देदीप्यमान । दिशा परिपूर्ण तेणे तेजे ॥१८९॥

अर्थ :-
ना धूम ना इंगळ । आरक्ततेवीण अग्निज्वाळ ।
तैशी कृष्णमूर्ती तेजाळ । प्रकाश प्रबळ अतिदीप्त ॥१९०॥

अर्थ :-
कृष्णमूर्तीचे निजप्रभा । लोपली रविचंद्राची शोभा ।
शून्यत्वे ठाव नाही नभा । सच्चिदानंदगाभा साकार ॥१९१॥

अर्थ :-
चैतन्यतेजे तनु मुसावली । शांतिरसाची वोतिली ।
चतुर्भुजत्वे रूपा आली । तेणे दिशांची गेली काळिमा ॥१९२॥

अर्थ :-
श्रीवत्साङ्क घनश्याम तप्तहाटाकवर्चसम् ।
कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीत सुमङ्गलम् ॥२९॥

अर्थ :-
सुन्दरस्त्मितवक्त्राब्ज नीलकुन्तलमण्डितम् ।
पुण्डरीकाभिरामाक्ष स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥३०॥

अर्थ :-
कृष्णमूर्ति स्वच्छ स्वयंभ । अंगी प्रत्यंगी बिंबले नभ ।
तेणे घनश्यामता-शोभ । अतिसप्रभ साजिरी ॥१९३॥

अर्थ :-
आधींच नेटका श्रीकृष्ण । वरी घनश्यामता बाणली पूर्ण ।
तेणे मुसावले बरवेंपण । लागले ध्यान नरनारी ॥१९४॥

अर्थ :-
नरनारी बापुड्या किती । संन्यासी भुलोनि ठाती ।
विरक्त वेधले परमार्थी । देखोनि मूर्ती कृष्णाची ॥१९५॥

अर्थ :-
देखता श्रीकृष्णदर्शन । शिवासी लागले नित्यध्यान ।
पार्वत्याही निजमन । कृष्णार्पण स्वये केले ॥१९६॥

अर्थ :-
ऐसे अंगींचे बरवेंपण । त्याहीवरी हास्यवदन ।
साजिरे राजीवलोचन । आकर्ण पूर्ण आरक्त ॥१९७॥

अर्थ :-
मस्तकींचे नीलालक । सुगंधसुमनी गुंफिले चोख ।
कृष्णी कृष्णरूप मधुक । कृष्णकेशी देख विगुंतले ॥१९८॥

अर्थ :-
स्फुरत्कुंडले मकराकार । ऐसे वर्णिती कविवर ।
परी ती आकारी निर्विकार । श्रवणे विकार मावळती ॥१९९॥

अर्थ :-
फावलिया कृष्णश्रवण । आकारविकारा बोळवण ।
ते श्रीकृष्णश्रवणी पूर्ण । देदीप्यमान कुंडले ॥२००॥

अर्थ :-
तप्त सुवर्णासमान । उभय पीतांबर जाण ।
एक कासे विराजमान । दुजा प्रावरण शोभत ॥२०१॥

अर्थ :-
ब्रह्मण्यदेवो श्रीकृष्ण । लक्ष्मी डावलूनि पूर्ण ।
दक्षिणांगी विप्रचरण । श्रीवत्सलांछन गोविंद ॥२०२॥

अर्थ :-
कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदैः ।
हारनूपुरमुद्राभिः कौस्तुभेन विराजितम् ॥३१॥

अर्थ :-
वनमालापरीताङ्गं, मूर्तिमद्‌भिर्निजायुधैः ।
कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीन पङ्कजारुणम् ॥३२॥

अर्थ :-
कंठी कौस्तुभ सोज्वळा । कटी मिरवे रत्‍नमेखळा ।
ब्रह्मसूत्र रुळे गळा । आपाद वनमाळा शोभत ॥२०३॥

अर्थ :-
माथा मुकुटाचे खेवणे । लखलखीत अनर्घ्य रत्‍ने ।
कीर्तिमुखे बाहुभूषणे । वीरकंकणे विचित्रे ॥२०४॥

अर्थ :-
यंत्रउपास्ती उपासका । तैशा कराग्री करमुद्रिका ।
त्रिकोण षट्कोण कर्णिका । जडितमाणिका शास्त्रोक्त ॥२०५॥

अर्थ :-
वैजयंतीचा सोहंळा । पदक एकावळी गळा ।
नाना रत्‍ने हार मुक्ताफळा । तुळशीमाळा सुगंधा ॥२०६॥

अर्थ :-
दोनी मोतीलग पदर । रत्‍ने जडित पीतांबर ।
किंकिणी क्षुद्रघंटिका विचित्र । मनोहर शोभती ॥२०७॥

अर्थ :-
वांकीअंदुवांचा गजर । चरणी नूपुरांचा झणत्कार ।
रुळे बिरुदांचा तोडर । मनोहर हरिचरणी ॥२०८॥

अर्थ :-
रातोत्पला कठिणपण । त्यांहूनि सुकुमार चरण ।
घवघवीत श्रीकृष्ण । शोभा संपूर्ण शोभत ॥२०९॥

अर्थ :-
शंख चक्र गदा कमळ । मूर्तिमंत आयुधे सकळ ।
आश्रऊनि पिंपळ । बैसला केवळ वीरासनी ॥२१०॥

अर्थ :-
त्या वीरासनाचे लक्षण । तळी सूनि दक्षिण चरण ।
त्याचि मांडीवरी जाण । वामचरण आलोहित ॥२११॥

अर्थ :-
लाजवूनि संध्यारागासी । उणे आणोनि बाळसूर्यासी ।
चरणशोभा हृषीकेशी । अतिदीप्तीसी आरक्त ॥२१२॥

अर्थ :-
मुसलावशेषायःखण्डकृतेषुर्लुब्धको जरा ।
मृगास्याकार तच्चरण विव्याध मृगशङ्कया ॥३३॥

अर्थ :-
करूनि निजकुळाची होळी । सरस्वतीतीरी वनमाळी ।
टेंकोनि बैसला पिंपळातळी । चरणनवाळी आरक्त ॥२१३॥

अर्थ :-
आरक्त श्रीकृष्णचरण । भावूनि मृगमुखासमान ।
जराव्याधे विंधिला बाण । अतिसत्राण भेदिला ॥२१४॥

अर्थ :-
ब्रह्मशापाचे मुसल घन । यादवी पिष्ट करिता जाण ।
उरला अवशेष लोहकण । तो समुद्री जाण टाकिला ॥२१५॥

अर्थ :-
तो पडतांचि समुद्रजळी । त्याते मीन सगळेंचि गिळी ।
त्या मीनाते जराव्याध गळी । जाळ्यामेळी आकळित ॥२१६॥

अर्थ :-
व्याध करी मीनविदारण । तंव निघाला तो लोहकण ।
त्याचा जरव्याधे केला बाण । तेणे कृष्ण चरण विंधिला ॥२१७॥

अर्थ :-
मत्सयोदरींचा लोहघन । त्याचा केलिया दृढ बाण ।
थोर पारधी साधे संपूर्ण । व्याधे जाणोनि बाण तो केला ॥२१८॥

अर्थ :-
भेदावया कृष्णचरण । मुळी ब्रह्मशापचि कारण ।
यालागी जराव्याधाचा बाण । कृष्णचरणी पूर्ण खडतरला ॥२१९॥

अर्थ :-
व्याधे अवचिते विंधिला । परी कृष्ण नाही दचकला ।
बाण सत्राणे खडतरला । तेणे सुखी झाला श्रीकृष्ण ॥२२०॥

अर्थ :-
चतुर्भुज त पुरुष दृष्ट्वा स कृतकिल्बिषः ।
भीतः पपात शिरसा पादयोरसुरद्विषः ॥३४॥

अर्थ :-
बाण श्रीकृष्णचरणी पूर्ण भेदला । जराव्याधाचा हात निवाला ।
म्हणे म्या मोठा मृग विंधिला । म्हणोनि धांवला धरावया ॥२२१॥

अर्थ :-
देखोनि चतुर्भुज पुरुषासी । भय सुटले जराव्याधासी ।
म्हणे मज घडल्या महापापराशी । परमपुरुषासी विंधिले ॥२२२॥

अर्थ :-
म्हणे कटकटा रे अदृष्टा । आचरविले कर्मा दुष्टा ।
ऐशिया मज महापापिष्ठा । दुःखदुर्घटा कोण वारी ॥२२३॥

अर्थ :-
जगाचा परमात्मा श्रीहरी । तो म्या विंधिला बाणेंकरी ।
माझ्या पापासमान थोरी । नाही संसारी आनासी ॥२२४॥

अर्थ :-
भये सुटला थोर कंप । मज घडले महापाप ।
जगाचे जे ध्येय स्वरूप । त्यासी संताप म्या दिधला ॥२२५॥

अर्थ :-
ज्याचे अमर वंदिती चरण । ज्यासी संत येती लोटांगण ।
त्या श्रीकृष्णासी विंधिला बाण । पाप संपूर्ण मज घडले ॥२२६॥

अर्थ :-
अवचटे आत्महत्या घडे । ते पाप कदा न झडे ।
जगाचा आत्मा कृष्ण वाडेंकोडे । ते आत्महत्या पडे मस्तकी माझे ॥२२७॥

अर्थ :-
जगाचे आत्महनन । कर्ता मी एक पापी पूर्ण ।
त्या पापाचे पुरश्चरण । सर्वथा जाण दिसेना ॥२२८॥

अर्थ :-
प्रमादे ब्रह्महत्या घडे । तेणे पापे तो समूळ बुडे ।
ते पूर्णब्रह्म म्या मूढे । बाणे सदृढे विंधिले ॥२२९॥

अर्थ :-
पापकर्मा मी व्याधरूप । तेणे म्या जोडले पाप अमूप ।
कृष्ण परमात्मा चित्स्वरूप । त्यासीही संताप दिधला म्या ॥२३०॥

अर्थ :-
येणे अनुतापे तप्त पूर्ण । धांवोनि घाली लोटांगण ।
श्रीकृष्णाचे श्रीचरण । मस्तकी जाण दृढ धरिले ॥२३१॥

अर्थ :-
मर्दी दैत्यांचा अभिमान । मधुद्वेष्टा जो मधुसूदन ।
त्याचे दृढ धरूनि चरण । करी रुदन अट्टहासे ॥२३२॥

अर्थ :-
चरणी घातली परम मिठी । उठविता कदा नुठी ।
मज क्षमा करी कृपादृष्टी । कृपाळू सृष्टी तूंचि एक ॥२३३॥

अर्थ :-
अजानता कृतमिद पापेन मधुसूदन ।
क्षन्तुमर्हसि पापस्य उत्तमश्लोक मेऽनघ ॥३५॥

अर्थ :-
अतिभीत जराव्याध । म्हणे मी पापात्मा अतिअशुद्ध ।
नेणता घडला हा अपराध । लिंगभेद मज घडला ॥२३४॥

अर्थ :-
जो ईश्वरप्रतिमा उच्छेदी । तो महापापी लिंगभेदी ।
त्या तुज ईश्वरासी म्या दुर्बुद्धी । अदृष्टविधी विंधिले ॥२३५॥

अर्थ :-
ऐसा मी पापी पापाकर्मा । महापापी पापात्मा ।
माझा अपराध करावा क्षमा । पुरुषोत्तमा कृपाळुवा ॥२३६॥

अर्थ :-
तू कृपाळु त्रिजगती । गर्भी राखिला परीक्षिती ।
गजेंद्राचे अतिआकांती । उडी कृपामूर्ती घातली ॥२३७॥

अर्थ :-
पांडव जळता जोहरी । तुवा काढिले विवरद्वारी ।
शेखी अर्जुनाचा कैवारी । घेशी जुंझारी भीष्मासी ॥२३८॥

अर्थ :-
द्रौपदीचे अतिसांकडी । धांवलासी लवडसवडी ।
तिळभरी न दिसता उघडी । नेसती लुगडी तू होसी ॥२३९॥

अर्थ :-
ऐसी कृपाळुत्वाची ख्याती । श्रुतिपुराणे वाखाणिती ।
तुझी उत्तम श्लोककीर्ती । ऋषि वर्णिती महासिद्ध ॥२४०॥

अर्थ :-
नेणता आचरलो दुष्कर्मा । ते मज करावया क्षमा ।
तू कृपाळु परमात्मा । पुरुषोत्तमा क्षमाशीळ ॥२४१॥

अर्थ :-
अजामिळ दुराचारी । पुत्रलोभे नाम उच्चारी ।
त्याचे पापाची झाली बोहरी । ऐशी निष्पाप थोरी नामाची ॥२४२॥

अर्थ :-
नामे निष्पाप दुर्मती । नामे निष्पाप पितृघाती ।
नामे दुराचारी तरती । हे निष्पाप ख्याती नामाची ॥२४३॥

अर्थ :-
यस्यानुस्मरण नॄणामज्ञानध्वान्तनाशनम् ।
वदन्ति तस्य ते विष्णो मयासाधु कृत प्रभो ॥३६॥

अर्थ :-
ज्या विष्णूचे नामस्मरण । कोटीजन्मांचे घन अज्ञान ।
नराचे निर्दाळी पूर्ण । सकळ कल्याणदायक ॥२४४॥

अर्थ :-
ऐसे ज्याचे नामस्मरण । त्याचे स्वरूपासी म्या जाण ।
निजबळे विंधिला निर्वाण बाण । अपराध पूर्ण हा माझा ॥२४५॥

अर्थ :-
ज्याचे अगाध महिमान । सदा वर्णिती साधु सज्जन ।
जो स्वरूपे सच्चिद्‌घन । स्वामी श्रीकृष्ण जगाचा ॥२४६॥

अर्थ :-
जगाचे जीवन श्रीकृष्ण । त्या कृष्णासही मी आपण ।
विंधिला निर्वाणींचा बाण । हा अपराध पूर्ण पै माझा ॥२४७॥

अर्थ :-
त्रैलोक्यराजा कृष्ण समर्थ । तो म्या केला राजघात ।
जगाचा आत्मा श्रीकृष्णनाथ । तो आत्मघात म्या केला ॥२४८॥

अर्थ :-
श्रीकृष्ण जगाचा जनिता । त्या म्या केले पितृघाता ।
जगप्रतिपाळणी श्रीकृष्णमाता । त्या मातृघाता म्या केले ॥२४९॥

अर्थ :-
श्रीकृष्ण ब्राह्मण ब्रह्मबोध । तो म्या केला ब्रह्मवध ।
याहीहोनि अगाध । जगी अपराध असेना ॥२५०॥

अर्थ :-
राजघात आत्मघात । मातृपितृ-ब्रह्मघात ।
मजचि घडला समस्त । जे म्या श्रीकृष्णनाथ विंधिला ॥२५१॥

अर्थ :-
तन्माऽऽशु जहि वैकुण्ठ पाप्मान मृगलुब्धकम् ।
यथा पुनरह त्वेव न कुर्या सदतिक्रमम् ॥३७॥

अर्थ :-
ऐशिया मज पापरूपासी । कृपा करावी हृषीकेशी ।
निष्कृती होय पापासी । त्या उपायासी करी वेगी ॥२५२॥

अर्थ :-
कोरडिये कृपेचा संबंध । तेणे न फिटे दोषबाध ।
माझा जेव्हा तू करीसी वध । तेव्हा मी शुद्ध होईन ॥२५३॥

अर्थ :-
मी लुब्धक पापबुद्धी । मृगलोभी पशुपारधी ।
त्या मज तू निजहस्ते वधी । तै मी त्रिशुद्धी उद्धरलो ॥२५५॥

अर्थ :-
जेणे देहे केले पापकर्मा । तो देह निवटी पुरुषोत्तमा ।
पुढती ऐशिया असत्कर्मा । न करी अधर्मा ते करी॥२५५॥

अर्थ :-
बाण विंधिला तुझिया पाया । हे अगाध पाप केले काया ।
तीसी शीघ्र वधावे यदुराया । तै महापापा या होय निस्तारु ॥२५६॥

अर्थ :-
जेणे देहे केले पापाचरण । त्याचे प्रायश्चित्त हेचि पूर्ण ।
करी निजहस्ते देहृदंडण । म्हणोनि चरण दृढ धरिले ॥२५७॥

अर्थ :-
देहे केले पापाचरण । देहलोभी तो पापी पूर्ण ।
स्थूल लिंग आणि कारण । यांचे करी छेदन निजतेजचक्रे ॥२५८॥

अर्थ :-
यस्यात्मयोगरचित न विदुर्विरिञ्चो
रुद्रादयोऽस्य तनयाः पतयो गिरा ये ।
त्वन्मायया पिहितदृष्टय एतदञ्जः
कि तस्य ते वयमसद्‌गतयो गृणीमः ॥३८॥

अर्थ :-
देहसंभवाचे मूळ जाण । स्थूल सूक्ष्म आणि कारण ।
यासी नातळता तू श्रीकृष्ण । चतुर्भुज संपूर्ण देह धरिसी ॥२५९॥

अर्थ :-
स्थूल-सूक्ष्म-कारणता । ये तिन्ही त्रिगुणेसी नातळता ।
तू योगमायेचिया सत्ता । नाना अवतारता देह धरिसी ॥२६०॥

अर्थ :-
नवल तुझा लीलाविग्रहो । मत्स्य कूर्म श्वेतवराहो ।
होता न धरिसी संदेहो । जन्मभयो तुज नाही ॥२६१॥

अर्थ :-
वोडवल्या जन्म एक । ब्रह्मादिक होती रंक ।
तो तू अवतार अनेक । धरीसी निःशंक निजात्मता ॥२६२॥

अर्थ :-
अदृष्टाचिये निजगती । देहासी नाना भोग होती ।
तू अदृष्टेंवीण श्रीपती । नाना भोगसंपत्ती भोगिसी ॥२६३॥

अर्थ :-
आयुष्य तंववरी देहधारण । वेदे नेमस्त केले जाण ।
नवल तुझे लीलाविदान । आयुष्येंवीण देह धरिसी ॥२६४॥

अर्थ :-
काळसत्ता दुर्धर पूर्ण । ब्रह्मादिका अलोट मरण ।
तुज काळ वेळ नसता जाण । स्वलीला मरण दाविसी ॥२६५॥

अर्थ :-
तुझे योगमायेची योगगती । लीलाविग्रहे देहस्थिती ।
अतर्क्य सर्वांसी सर्वार्थी । तेही उपपत्ती निर्धारी ॥२६६॥

अर्थ :-
ब्रह्मा जगाचा आदिकर्ता । त्यासाही न कळे तुझी सत्ता ।
तू नाना अवतारी देह धरिता । त्याचा कर्ता नव्हे ब्रह्मा ॥२६७॥

अर्थ :-
तू स्वलीला देह कैसा धरिसी । अवतारचरित्रे कैसी करिसी ।
कैसेनि तो देहो सांडिसी । हे ब्रह्मादिकांसी कळेना ॥२६८॥

अर्थ :-
ज्यासी तू मानिसी अतिसन्मानी । सदाशिव जो का त्रिकाळज्ञानी ।
त्यासीही अतर्क्य तुझी करणी । शार्ङ्गपाणी श्रीकृष्णा ॥२६९॥

अर्थ :-
सदाशिवाचे निजवचनी । तू दुजेन झालासी मोहिनी ।
ते शिवासी न कळे तुझी करणी । तत्क्षणी तो भुलला ॥२७०॥

अर्थ :-
जाणोनि योग ज्ञान दोनी । सनकादिक ब्रह्मज्ञानी ।
जिंही मायापडळ छेदूनी । स्वानंदभुवनी सुखरूप ॥२७१॥

अर्थ :-
त्यांसीही तुझी स्वलीलाशक्ती । सर्वथा न कळेचि श्रीपती ।
ते जयविजया शाप देती । सकोपस्थिती वैकुंठी ॥२७२॥

अर्थ :-
पारंगत वेदशास्त्रार्थी । बृहस्पत्यादि वाचस्पती ।
त्यांसीही लीलाविग्रहस्थिती । न कळे निश्चिती श्रीकृष्णा ॥२७३॥

अर्थ :-
जे सज्ञान ज्ञाते परमार्थी । त्यांसीही अतर्क्य अवतारशक्ती ।
मा इंद्रादि देवांसी ते स्थिती । कैशा रीती कळेल ॥२७४॥

अर्थ :-
इंद्रादि देवा दिविभोगनिष्ठी । माया आच्छादी तयांच्या दृष्टी ।
त्यांसी तुझे लीलेची गोष्टी । न कळे जगजेठी निश्चित ॥२७५॥

अर्थ :-
तेथ मायावी देहवंता । उद्बोध नव्हे पै सर्वथा ।
तुझी लीला श्रीकृष्णनाथा । अतर्क्य सर्वथा सर्वांसी ॥२७६॥

अर्थ :-
सुखे होईल ब्रह्मज्ञान । परी तुझे स्वलीलादेहधारण ।
याचे नेणती पर्यवसान । अतिसज्ञान साकल्ये ॥२७७॥

अर्थ :-
तेथ मी तंव अधम जन । असद्‌गतीचे भाजन ।
त्या मज तुझे लीलावर्णन । सर्वथा जाण अतर्क्य ॥२७८॥

अर्थ :-
आता असो हे निरूपण । बहु बोलाचे काय कारण ।
माझ्या पापाचे पुरश्चरण । देहृदंडण करी कृष्णा ॥२७९॥

अर्थ :-
तुझेनि हस्ते देहृदंडण । तेणे सकळ पापांचे निर्दळण ।
मज उद्धरावया जाण । हे कृपा पूर्ण करावी ॥२८०॥

अर्थ :-
म्हणोनि घातले लोटांगण । धांवोनि धरिले दोनी चरण ।
ऐकोनि व्याधाचे स्तवन । कृपा श्रीकृष्ण तुष्टला ॥२८१॥

अर्थ :-
श्रीभगवानुवाच-
मा भैर्जरे त्वमुत्तिष्ठ काम एष कृतो हि मे ।
याहि त्व मदनुज्ञातः स्वर्ग सुकृतिना पदम् ॥३९॥

अर्थ :-
जो वेदार्थाचा मथित बोध । जो जगदादि-आनंदकंद ।
जो स्वरूपे स्वानंद शुद्ध । तो व्याधेंसी गोविंद सकृप बोले ॥२८२॥

अर्थ :-
तू जीवघातक पारधी । भय मानिसी ममापराधी ।
तुज अभय गा त्रिशुद्धी । माझी कार्यसिद्धी त्वा केली ॥२८३॥

अर्थ :-
कुमारी सांब केला स्त्रीरूप । कपटे ब्राह्मणा आला कोप ।
कुळासी झाला ब्रह्मशाप । हा त्रिविध संकल्प माझाचि ॥२८४॥

अर्थ :-
शापावशेष लोह जाण । त्याचा तुवा करोनि बाण ।
मृगलोभे विंधिला चरण । यासही कारण संकल्प माझा ॥२८५॥

अर्थ :-
मी बुद्धीची अनादि बुद्धी । मी क्रियेची क्रिया त्रिशुद्धी ।
तेथे अहंकर्तृत्वाचे विधी । तू वृथा अपराधी म्हणविसी ॥२८६॥

अर्थ :-
मिथ्या धरूनि देहाभिमान । म्हणसी घडले मज पाप पूर्ण ।
त्याही पापासी पुरश्चरण । माझे दर्शन मुख्यत्वे ॥२८७॥

अर्थ :-
माझिया नामा एकासाठी । जळती महापातकांच्या कोटी ।
त्या मज तुवा देखिले दृष्टी । परम भाग्ये भेटी घडली तुज ॥२८८॥

अर्थ :-
माझी घ्यावया क्षणार्ध भेटी । एक रिघाले गिरिकपाटी ।
एक योगयागसंकटी । झाले महाहटी नेमस्त ॥२८९॥

अर्थ :-
एव नाना नेमआटाटी । शिणतांही कल्पकोटी ।
स्वप्नींही न लभे माझी भेटी । त्या मज त्वा दृष्टी देखिले ॥२९०॥

अर्थ :-
माझे होतांचि दर्शन । सकळ पातका निर्दळण ।
तू तंव पुण्यात्मा परिपूर्ण । पापाभिमान धरू नको ॥२९१॥

अर्थ :-
पापाभिमाने अधोगती । पुण्याभिमाने स्वर्गा जाती ।
निरभिमाने माझी प्राप्ती । सत्य वचनोक्ती पै माझी ॥२९२॥

अर्थ :-
तू ऐसे मानिसी आपण । परब्रह्म परमात्मा श्रीकृष्ण ।
त्यासी विंधिला निर्वाणबाण । हे पाप दारुण अनिवार ॥२९३॥

अर्थ :-
लोहपरिसा आलिंगन । तेणे लोह होय सुवर्ण ।
त्यासी फोडू आल्या लोहघण । आघाते सुवर्ण तो होय ॥२९४॥

अर्थ :-
तेवी भक्ती घेतल्या माझी भेटी । पातके जाती उठाउठी ।
का द्वेषे देखिल्या मज दृष्टी । पातका तुटी तत्काळ ॥२९५॥

अर्थ :-
हो का इतरांच्या अपराधता । प्राणी पावे अधःपाता ।
तोचि अपराध माझा करिता । नित्यमुक्तता अपराध्या ॥२९६॥

अर्थ :-
ममापराधे नरक पावे । तै माझे सामर्थ्य बुडाले आघवे ।
माझेनि अपराधे सुख पावे । मुक्तिवैभवे भयनिर्मुक्त ॥२९७॥

अर्थ :-
विष म्हणोनि अमृतपान । केल्या अमरत्व न चुके जाण ।
तेवी द्वेषेंही माझे दर्शन । करी पावन प्राण्यासी ॥२९८॥

अर्थ :-
जाणोनि अग्नि लविला घरी । तो जाळूनि सर्वही भस्म करी ।
मा नेणतांही ठेविला वळचणीवरी । तोही करी तैसेंचि ॥२९९॥

अर्थ :-
तेवी भावे अथवा द्वेषे पूर्ण । ज्यासी घडे माझे दर्शन ।
तो होय परम पावन । हे सत्य जाण जराव्याधा ॥३००॥

अर्थ :-
मज ठाकावया निजधाम । त्वा सिद्ध केले माझे काम ।
तेणे तुष्टलो मी आत्माराम । तू पावन परम तिंही लोकी ॥३०१॥

अर्थ :-
ज्या नांव म्हणसी ‘पाप’ पूर्ण । जेणे देहे मज विंधिला बाण ।
तेणेचि देहे तू आपण । होसी स्वर्गभूषण सुरवंद्य ॥३०२॥

अर्थ :-
याग करूनि याज्ञिक । पावती सुख पतनात्मक ।
तैसे तुज न घडे देख । तू अक्षय सुख पावसी ॥३०३॥

अर्थ :-
माझिया दर्शनाचे पुण्य । दिविभोगे नव्हे क्षीण ।
यालागी अक्षय सुख संपूर्ण । तू सर्वथा जाण पावसी ॥३०४॥

अर्थ :-
तू विकल्प सांडोनिया पोटी । जराव्याधा सवेग उठी ।
मिथ्या नव्हती माझ्या गोष्टी । तू अक्षय्य तुष्टी पावसी ॥३०५॥

अर्थ :-
तू ऐसे जीवी कल्पिसी । आपण निघाला निजधामासी ।
मागे अक्षय सुखासी । कोणापाशी मागावे ॥३०६॥

अर्थ :-
जैसे बोलती इतर लोक । ममाज्ञा तैशी नव्हे देख ।
ठाकठोक आतांचि रोख । अक्षय सुख पावसी ॥३०७॥

अर्थ :-
माझे आज्ञेचे लाहोनि बळ । धृव अद्यापि झाला अढळ ।
माझी आज्ञा वंदी कळिकाळ । कोणेपरी विकळ करू न शके ॥३०८॥

अर्थ :-
ऐसे श्रीमुखे आपण । जंव बोलो नपुरे श्रीकृष्ण ।
तंव घवघवीत विमान । व्याधासी जाण उतरले ॥३०९॥

अर्थ :-
इत्यादिष्टो भगवता कृष्णेनेच्छाशरीरिणा ।
त्रिः परिक्रम्य त नत्वा विमानेन दिव ययौ ॥४१॥

अर्थ :-
जो सदा पूजिजे सुरासुरी । जो परमात्मा चराचरी ।
जो लीलाविग्रहृदेहधारी । जो योगीश्वरी वंदिजे ॥३१०॥

अर्थ :-
ऐसा अतिवरिष्ठ श्रीकृष्ण । तेणे जराव्याध आज्ञापून ।
कृष्ण‍इच्छामात्रे विमान । देदिप्ययान जे आले ॥३११॥

अर्थ :-
व्याधे देखोनि विमाना । हर्षे निर्भर झाला मना ।
तीन प्रदक्षिणा करूनि कृष्णा । नमूनि विमाना आरुढे ॥३१२॥

अर्थ :-
व्याध आरूढोनि विमाना । क्रमूनि इंद्रचंद्रग्रहगणा ।
अक्षय सुख स्वर्गभुवना । कृष्णकृपे जाणा तो पावला ॥३१३॥

अर्थ :-
जेणे अपकार केला पूर्ण । त्यासी उपकार करावा आपण ।
हे निज शांतिज्ञानलक्षण । स्वांगे श्रीकृष्ण स्वये दावी ॥३१४॥

अर्थ :-
ब्रह्मज्ञानाचे बोल बोलती । तैसे नाही कृष्णनाथी ।
अंगी दावूनिया स्थिती । व्याध निश्चिती उद्धरिला ॥३१५॥

अर्थ :-
सकळ कुळाचे निर्दळण । झाल्याही मोह न धरी श्रीकृष्ण ।
जेणे निजांगे विंधिला बाण । तो व्याधही जाण सुखी केला ॥३१६॥

अर्थ :-
समुद्रतीरी घेऊनि रथ । दारुक उभा होता तेथ ।
तेणे न देखता श्रीकृष्णनाथ । गवेषणार्थ निघाला ॥३१७॥

अर्थ :-
दारुकः कृष्णपदवीमन्विच्छन्नधिगम्यताम् ।
वायु तुलसिकामोदमाघ्रायाभिमुख ययौ ॥४१॥

अर्थ :-
कृष्ण न देखता दारुक । कासावीस झाला देख ।
शोधीत श्रीकृष्णपदांक । पृथ्वी सम्यक् अवलोकी ॥३१८॥

अर्थ :-
तंव कृष्णकंठींच्या तुळसीमाळा । त्यांचा आमोद दारुका आला ।
तेणे गंधाभिमुखे निघाला । तंव देखता झाला महातेज ॥३१९॥

अर्थ :-
त तत्र तिग्मद्युभिरायुधैर्वृतं
ह्यश्वत्थमूले कृतकेतन पतिम् ।
स्नेहप्लुतात्मा निपपात पादयो
रथादवप्लुत्य सबाष्पलोचनः ॥४२॥

अर्थ :-
तंव धगधगीत तेजागळा । दिव्य आयुधांचा मेळा ।
त्यांमाजी घनसांवळा । श्रीकृष्ण डोळा देखिला ॥३२०॥

अर्थ :-
अश्वत्थातळी धरूनि स्थान । घालूनिया वीरासन ।
निजतेजे विराजमान । दारुके श्रीकृष्ण देखिला स्वये ॥३२१॥

अर्थ :-
कृष्ण देखता लवडसवडी । रथाखाली घालूनि उडी ।
पोटींच्या सप्रेम आवडी । धरिले तांतडी हरिचरण ॥३२२॥

अर्थ :-
नेत्री अश्रूचिया धारा । अंग कांपे थरथरा ।
तुजवेगळे शार्ङ्गधरा । अंधतम नेत्रा दृढ दाटे ॥३२३॥

अर्थ :-
अपश्यतस्त्वच्चरणाम्बुज प्रभो
दृष्टीः प्रनष्टा तमसि प्रविष्टा ।
दिशो न जाने न लभे च शान्तिं
यथा निशायामुडुपे प्रनष्टे ॥४४॥

अर्थ :-
ऐके स्वामी श्रीकृष्णा । न देखता तुझिया श्रीचरणा ।
जगदांध्य पडे नयना । दिशांची गणना गणी कोण ॥३२४॥

अर्थ :-
ज्ञानेंसी मावळला विवेक । अणुमात्र न लभे सुख ।
तुज न देखता मी देख । जड मूढ मूर्ख होऊनि ठेलो ॥३२५॥

अर्थ :-
जेवी नष्टचंद्राचिये रात्री । निबिड अंवसेचिये आंधारी ।
तेवी तुजवीण श्रीहरी । दृढ दाटे संसारी अंधतम ॥३२६॥

अर्थ :-
तुझे देखतांचि श्रीचरण । अंधतमा निर्दळण ।
जेवी प्रकटता रविकिरण । अंधारेंसी जाण निशा नासे ॥३२७॥

अर्थ :-
इति ब्रुवति सूते वै रथो गरुडलाञ्छनः ।
खमुत्पपात राजेन्द्र साश्वध्वज उदीक्षतः ॥४४॥

अर्थ :-
ऐसे विनवी जंव दारुक । तंव परमाश्चर्य कांहींएक ।
देखता झाला अलोलिक । पाखेंवीण देख उडाला रथु ॥३२८॥

अर्थ :-
चहू वारुवांसंयुक्त । गरुडध्वजेंसी श्रीकृष्णरथ ।
ऊर्ध्वगती गगनाआंत । दारुकादेखत उडाला ॥३२९॥

अर्थ :-
शुक म्हणे परीक्षिती । निजधामा जाता श्रीपती ।
आपुली ऐश्वर्यसंपत्ती । स्वेच्छा ऊर्ध्वगती स्वये नेत ॥३३०॥

अर्थ :-
इहलोकी ठेवूनि कीर्ती । निजवैभवविलाससंपत्ती ।
आवरूनिया निजशक्ती । स्वये ऊर्ध्वगती स्वसत्ता नेत ॥३३१॥

अर्थ :-
तमन्वगच्छन् दिव्यानि विष्णुप्रहरणानि च ।
तेनातिविस्मितात्मान सूतमाह जनार्दनः ॥४५॥

अर्थ :-
रथ जाता ऊर्ध्वमंडळ । शंख चक्र गदा कमळ ।
तदनुलक्षित तत्काळ । दिव्यायुधे सकळ निघाली ॥३३२॥

अर्थ :-
ऊर्ध्वमंडळी उडाला रथ । दिव्यायुधेंही समस्त ।
ते देखोनि अतिविस्मित । ठेला तटस्थ दारुक ॥३३३॥

अर्थ :-
धुरे बैसोनिया नित्य । मी वागवी श्रीकृष्णरथ ।
तो रथ ऊर्ध्वगती कृष्ण नेत । मज का एथ सांडिले ॥३३४॥

अर्थ :-
मज सांडूनिया गोविंदे । नेली आपुली दिव्यायुधे ।
मी अभाग्य भाग्यमदे । त्यजिलो मुकुंदे निश्चित ॥३३५॥

अर्थ :-
म्या उडी घातली रथाखालती । हेचि माझी मंदमती ।
येरवी मीही जातो ऊर्ध्वगती । का श्रीपती रुसला ॥३३६॥

अर्थ :-
जेणे चरणी विंधिला बाण । तो व्याधही उद्धरिला जाण ।
मी भाग्ये अभागी पूर्ण । यालागी श्रीकृष्ण मज त्यागी ॥३३७॥

अर्थ :-
नित्य कृष्ण दृष्टी पुढे । धुरे बैसोनि वागवी घोडे ।
तो मी कृष्णावेगळा पडे । भाग्य कुडे पै माझे ॥३३८॥

अर्थ :-
मी श्रीकृष्णाचा सारथी । ऐशी त्रिलोकी झाली ख्याती ।
तो मी वेगळा पडे अंती । का श्रीपती रुसला ॥३३९॥

अर्थ :-
यावज्जन्म भोगिले कृष्णसुख । त्या मज वोडवले वियोगदुःख ।
कृष्णा का झालासी विमुख । मी दीन रंक पै तुझे ॥३४०॥

अर्थ :-
माझा बोल अणुभरी । नाही अव्हेरिला हरी ।
त्या मज तू श्रीहरी । अंती दुर्धरी दुराविशी का ॥३४१॥

अर्थ :-
अपराधिया तारिले व्याधासी । अश्व-ध्वजेंसी रथ नेसी ।
तो तू मज उद्धरावयासी । का उबगलासी गोविंदा ॥३४२॥

अर्थ :-
ऐसा अवस्थाभूत पूर्ण । पाहता श्रीकृष्णाचे वदन ।
दारुकासी आले रुदन । आसुवी नयन लोटले ॥३४३॥

अर्थ :-
दीर्घस्वरे देऊनि हांक । दारुक रडे अधोमुख ।
अंती श्रीकृष्ण झाला विमुख । हे अतिदुःख मजलागी ॥३३४॥

अर्थ :-
दुःखे चरफडीत मोठा । करे पिटीत ललाटा ।
मर मर विधातया नष्टा । वोखटे अदृष्टा काय लिहिले ॥३४५॥

अर्थ :-
मग म्हणे श्रीकृष्णनाथा । तुजपुढे बापुडे विधाता ।
तुजवेगळा मी राहता । अतिदीनता पावेन ॥३४६॥

अर्थ :-
तुझेनि बळे श्रीकृष्णा । म्या कळिकाळा घातला आंकणा ।
तो मी काळाचा वोळंगणा । का करिसी पोसणा जगाचा ॥३४७॥

अर्थ :-
ऐसे ऐकोनिया वचन । ‘ना भी ना भीं’ म्हणे जनार्दन ।
मग आश्वासून पूर्ण । गुह्य आलोचन सांगत ॥३४८॥

अर्थ :-
आजिच्या काळाचे काळगती । तू एक उरलासी निकटवर्ती ।
तुज म्या राखिले निजकार्यार्थी । वेगी द्वारावती तू जाई ॥३४९॥

अर्थ :-
गच्छ द्वारवती सूत ज्ञातीना निधन मिथः ।
सङ्कर्षणस्य निर्याण बन्धुभ्यो ब्रूहि मद्दशाम् ॥४६॥

अर्थ :-
द्वारकाया च न स्थेय भवद्‍‌भिश्च स्वबन्धुभिः ।
मया त्यक्ता यदुपुरी समुद्रः प्लावयिष्यति ॥४७॥

अर्थ :-
स्व स्व परिग्रह स्वर्वे आदाय पितरौ च नः ।
अर्जुनेनाविताः सर्व इंद्रप्रस्थ गमिश्यथ ॥४८॥

अर्थ :-
तू जाऊनि द्वारकेआंत । यादवांचा निधनवृत्तांत ।
परस्परे कलहयुक्त । निमाले समस्त हे सांग ॥३५०॥

अर्थ :-
बळिभद्रे निजात्मस्थिती । देहो त्यजिला योगगती ।
माझीही दशा समस्तांप्रती । यथानिगुती सांगावी ॥३५१॥

अर्थ :-
तुवा जाऊनिया त्यांपाशी । शीघ्र सांगावे समस्तांशी ।
कोणी न रहावे द्वारकेसी । निघावे वेगेंसी ममाज्ञा ॥३५२॥

अर्थ :-
द्वारका त्यागावयाचे कारण । तुज मी सांगेन आपण ।
दारुका तू अतिसज्ञान । विश्वास पूर्ण मज तुझा ॥३५३॥

अर्थ :-
यालागी तुज राहवूनि एथ । अंतकाळींचे गुज सांगत ।
तुवा जाऊनि द्वारकेंत । बाहेर समस्त काढावे ॥३५४॥

अर्थ :-
बाहेर काढावयाचे कारण । म्या द्वारका त्यागिल्या जाण ।
समुद्र येऊनि आपण । नगर संपूर्ण बुडवील ॥३५५॥

अर्थ :-
ठाव मागूनि समुद्रापाशी । म्या वसविले द्वारकेसी ।
मज गेलिया निजधामासी । तो अवश्येंशी बुडवील ॥३५६॥

अर्थ :-
यालागी सत्वर गमन । शीघ्र करावे आपण ।
माझी माता पिता समस्त जन । द्वारकेहून काढावी ॥३५७॥

अर्थ :-
जंव समुद्र बुडविना तो ठावो । तंव आपुलाला समुदावो ।
घेऊनि सकळ परिग्रहो । शीघ्रतर पहा हो निघावे ॥३५८॥

अर्थ :-
झालिया राज्यलोट । चोराकुळित होईल वाट ।
कोणी नव जावे एकट । अवघी एकवट करावी ॥३५९॥

अर्थ :-
अर्जुनाचेनि सांगाते । एकत्र मिळूनि समस्ते ।
शीघ्र जावे इंद्रप्रस्थाते । तो मार्गी त्यांते रक्षील ॥३६०॥

अर्थ :-
ऐसे ऐकता श्रीकृष्णवचन । दारुकासी आले रुदन ।
न वचे सांडू पाहे प्राण । जळेंवीण मीन जैसा ॥३६१॥

अर्थ :-
निजकुळासी करूनि घात । गेला गेला रे श्रीकृष्णनाथ ।
मी काळमुखा द्वारकेआंत । जावो हा वृत्तांत सांगावया ॥३६२॥

अर्थ :-
गिळूनि श्रीकृष्णनिजसुखा । म्हणती हा आला काळमुखा ।
सकळ जगाचिया दुःखा । सूचक देखा मी होईन ॥३६३॥

अर्थ :-
ऐकता माझिया वचनासी । प्राणान्त होईल सर्वांसी ।
एवढ्या द्यावया महादुःखासी । न वचे हृषीकेशी मी तेथे ॥३६४॥

अर्थ :-
ज्यासी म्या सांगावी हे वार्ता । त्यांच्या करावे जीवघाता ।
एवढी घोर निष्ठुरता । नव्हे कृष्णनाथा माझेनी ॥३६५॥

अर्थ :-
बहुता मुंग्यांच्या विवरासी । जेवी आगी लावावी हृषीकेशी ।
तेवी हे वार्ता द्वारकेसी । म्या सुहृदांपाशी सांगावी ॥३६६॥

अर्थ :-
जेवी फळते फुलते वनी । भडकोनि लावावा दावाग्नी ।
तैसा भडका हा सुहृदांचे कानी । कृष्णनिधनाग्नी कोण लावी ॥३६७॥

अर्थ :-
जेवी बुडतयाचे माथा । पाषाण न देववे सर्वथा ।
तेवी कृष्णसहित कुळाच्या घाता । मी नव्हे सांगता सुहृदांसी ॥३६८॥

अर्थ :-
सुख द्यावे सुहृदांसी । ते राहिले हृषीकेशी ।
घेऊनिया महादुःखांचिया राशी । सुहृदांपाशी मी न वचे ॥३६९॥

अर्थ :-
आशंका ॥
म्हणसी जन्मवरी अवज्ञा । तुवा नाही केली अतिप्रज्ञा ।
तो तू अंतकाळींच्या वचना । का अवज्ञा करितोसी ॥३७०॥

अर्थ :-
कृष्णा अंतकाळींचे तुझे श्रीमुख । पाहता मज अत्यंत सुख ।
ते सांडूनि जनांसी दुःख । द्यावया देख मी न वचे ॥३७१॥

अर्थ :-
कुळनिधनाचे घोर दुःख । कृष्णनिधने संतापक ।
माझे वचनमात्रे हे विख । जगासी देख न देववे ॥३७२॥

अर्थ :-
तुझे आज्ञेकरिता देख । जगासी द्यावे महादुःख ।
तुझे अवज्ञेचा उल्लेख । नरकदायक मज होय ॥३७३॥

अर्थ :-
मा आपणचि घेऊनि विख । तुजपुढे मरता देख ।
उत्तम गति अलोलिक । मी निजनिष्टंक पावेन ॥३७४॥

अर्थ :-
ऐसे म्हणोनि आपण । दारुके घातले लोटांगण ।
मस्तकी धरिले श्रीचरण । सर्वथा जाण सोडीना ॥३७५॥

अर्थ :-
देखोनि दारुकाचा भावो । कृपे द्रवला देवाधिदेवो ।
जेणे निर्दळे शोकमोहो । तो वर्म पहा हो सांगत ॥३७६॥

अर्थ :-
त्व तु मद्धर्ममास्थाय ज्ञाननिष्ठ उपेक्षकः ।
मन्मायारचनामेता विज्ञायोपशम व्रज ॥४९॥

अर्थ :-
माझ्या धर्माचे निजलक्षण । दृढ आश्रयिता आपण ।
पावोनि माझे ज्ञान विज्ञान । तू ब्रह्मसंपन्न स्वये होसी ॥३७७॥

अर्थ :-
माझे धर्माचे निजलक्षण । तू म्हणसी ते कोण कोण ।
ऐक दारुका सावधान । मद्धर्म पूर्ण ते ऐसे ॥३७८॥

अर्थ :-
हृदयी नित्य माझे ध्यान । मुखी माझे नामकीर्तन ।
श्रवणी माझे कथाश्रवण । करे मदर्चन सर्वदा ॥३७९॥

अर्थ :-
नयनी मम मूर्तिदर्शन । चरणी मदालया गमन ।
रसने मम तीर्थप्राशन । मत्प्रसादभोजन अत्यादरे ॥३८०॥

अर्थ :-
साष्टांगे मजचि नमन । आल्हादे मद्‍भक्ता आलिंगन ।
सप्रेम माझे सेवेवीण । रिता अर्धक्षण जाऊ नेदी ॥३८१॥

अर्थ :-
ऐसी सेवा करिता पहा हो । सर्वभूती देखे मद्‍भावो ।
हा सर्वधर्मांमाजी रावो । तेथे अपावो कदा न रिघे ॥३८२॥

अर्थ :-
सर्वभूती माझे दर्शन । तेव्हा ‘वैराग्य’ वोसंडे संपूर्ण ।
तेथ सहजे होय शुद्ध ज्ञान । देहाभिमानच्छेदक ॥३८३॥

अर्थ :-
देहाभिमान होता क्षीण । अपेक्षेसी पडे शून्य ।
तेव्हा ‘निरपेक्षता’ पूर्ण । सहजे जाण ठसावे ॥३८४॥

अर्थ :-
निरपेक्षतेची दशा कैशी । विषय भेटलिया इंद्रियांसी ।
उपेक्षा करी त्यांसी । जेवी मृगजळासी सज्ञान ॥३८५॥

अर्थ :-
या दृष्टी पाहता चराचर । समूळ मिथ्या व्यवहार ।
जेवी दोराचा सर्पाकार । तेवी भ्रमे संसार भासत ॥३८६॥

अर्थ :-
केवळ दोराचा सर्पाकार । तो श्वेत कृष्ण की रक्तांबर ।
तेवी विषयी विषयव्यवहार । मिथ्या संसार मायिक ॥३८७॥

अर्थ :-
जेवी शुक्तिकेचा रजताकार । न घडे एकही अलंकार ।
तेवी हा आभासे संसार । मिथ्या व्यवहार मायिक ॥३८८॥

अर्थ :-
मूळी मिथ्या भवभान । त्याचे भ्रांतासीच बंधन ।
तेथील जे मुक्तपण । तोही भ्रम जाण सोलींव ॥३८९॥

अर्थ :-
आम्ही सज्ञान पूर्ण । निर्दळूनि भवबंधन ।
दृढ साधिले मुक्तपण । हेंही जल्पन मायिक ॥३९०॥

अर्थ :-
संसार मायिक रचना । हे सत्यत्वे कळले ज्याच्या मना ।
तै मनचि लाजे मनपणा । ‘विज्ञान’ जाण त्या नांव ॥३९१॥

अर्थ :-
जागृति सुषुप्ति आणि स्वप्न । संसाराचे मिथ्या ज्ञान ।
हे ज्यासी ठसावले संपूर्ण । ‘विज्ञान’ जाण त्या नांव ॥३९२॥

अर्थ :-
मुख्य विज्ञानाचे लक्षण । साधक होय ब्रह्म पूर्ण ।
जगी न देखे मीतूंपण । ‘उपशम’ जाण या नांव ॥३९३॥

अर्थ :-
ऐसा उपशम ज्यासी पूर्ण । त्यासी मजसी नाही भिन्नपण ।
दारुके ऐकता निरूपण । हृदयी ते खूण चमत्कारली ॥३९४॥

अर्थ :-
अलंकार सोने पाहू गेला । तंव तोचि सोने होऊनि ठेला ।
तेवी मी तंव कृष्णरसे वोतला । वियोग नाथिला देहलोभे ॥३९५॥

अर्थ :-
मी कृष्णरूप आपण । मज कृष्णेंसी नाही भिन्नपण ।
ऐशी चमत्कारली खूण । मी ब्रह्म परिपूर्ण पूर्णत्वे ॥३९६॥

अर्थ :-
इत्युक्तस्त परिक्रम्य नमस्कृत्य पुनः पुनः ।
तत्पादौ शीर्ष्ण्युपाधाय दुर्मनाः प्रययौ पुरीम् ॥५०॥

अर्थ :-
इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे पारमहंस्यां
संहिताया एकादस्कन्धे त्रिंशोऽध्यायः ॥३०॥

अर्थ :-
ऐसे ऐकोनि श्रीकृष्णवचना । शिरी वंदूनि श्रीकृष्णाज्ञा ।
खेद सांडोनिया मना । कृष्णचरणा लागला ॥३९७॥

अर्थ :-
करूनि त्रिवार प्रदक्षिणा । पुनः पुनः लागोनि चरणा ।
चरणी माथा ठेवूनि जाणा । घेऊनि कृष्णाज्ञा निघाला ॥३९८॥

अर्थ :-
ब्रह्म सर्वत्र परिपूर्ण । त्याचा बोधक श्रीकृष्ण ।
तो निजधामा गेला आपण । तेणे दुर्मन दारुक ॥३९९॥

अर्थ :-
पुढती श्रीकृष्णदर्शन । सर्वथा न लभे आपण ।
यालागी अतिदुर्मन । करी गमन द्वारकेसी ॥४००॥

अर्थ :-
दारुक धाडिला द्वारकेसी । तंव मैत्रेय आला कृष्णापाशी ।
तेचि काळी हृषीकेशी । ब्रह्मज्ञान त्यासी उपदेशी ॥४०१॥

अर्थ :-
तो ब्रह्मज्ञानउपदेशविधि । शुक बोलिला तृतीयस्कंधी ।
म्हणोनि ते निरूपण ये संधी । न प्रतिपादी पुनरुक्त ॥४०२॥

अर्थ :-
पाहावया कृष्णनिर्याण । उद्धव गुप्त होता आपण ।
तेणे ऐकोनि ज्ञाननिरूपण । संतोषे नमन करी कृष्णा ॥४०३॥

अर्थ :-
तेचि काळी मैत्रेयासी । स्वमुखे बोलिला हृषीकेशी ।
विदुर येईल तुजपाशी । त्यासी तू उपदेशी गुह्यज्ञान ॥४०४॥

अर्थ :-
उपदेशूनि मैत्रेयासी । देवे धाडिला तो स्वाश्रमासी ।
उद्धवेंही नमूनि हृषीकेशी । तोही बदरीसी निघाला ॥४०५॥

अर्थ :-
दारुक धाडिला द्वारकेसी । मैत्रेय धाडिला स्वाश्रमासी ।
उद्धव धाडिला बदरीसी । व्याधअधमासी धाडिले स्वर्गा ॥४०६॥

अर्थ :-
निजरथसहित घोडे । निजायुधेंसी धाडिले पुढे ।
आता आपणही वाडेंकोडे । निजधामाकडे निघेल ॥४०७॥

अर्थ :-
निजधामा निघता श्रीपती । समस्त देव पाहो येती ।
ते सुरस कथासंगती । पुढिले अध्यायार्थी अतिगोड ॥४०८॥

अर्थ :-
अजन्मा तो जन्म मिरवी । विदेहाअंगी देहपदवी ।
स्वये अक्षयी तो मरण दावी । अतिलाघवी श्रीकृष्ण ॥४०९॥

अर्थ :-
ज्याचे निजधामगमन । शिवविरिंच्यादिका अतर्क्य खूण ।
त्यांचे सांगेन उपलक्षण । श्रोता अवधान मज द्यावे ॥४१०॥

अर्थ :-
एकादशाचा कळस जाण । श्रीकृष्णांचे निजनिर्याण ।
जेथ नाही देहाभिमान । ते ब्रह्म पूर्ण परिपक्व ॥४११॥

अर्थ :-
भय नाही जन्म धरिता । भय नाही देही वर्तता ।
भय नाही देह त्यागिता । ‘हे ब्रह्म-परिपूर्णता’ हरि दावी ॥४१२॥

अर्थ :-
एका जनार्दना शरण । पुढे अचुंबित निरूपण ।
संती मज द्यावे अवधान । सांगेन व्याख्यान सद्‍गुरुकृपा ॥४१३॥

अर्थ :-
इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे एकादशस्कंधे परमहंससंहितायां
एकाकारटीकाया ‘स्वकुलनिर्दळणं’ नाम त्रिंशोऽध्यायः ॥३०॥

अर्थ :-
श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥श्लोक ५०॥ ओंव्या ॥४१३॥

📖 वाचा