तीर्थ जळ देखे पाषाण
1425.
तीर्थ जळ देखे पाषाण प्रतिमा । संत ते अधमा माणसाऐसे ॥१॥
वांजेच्या मैथुनापरी गेले वाया । बांडेल्याचे जाया जाले पीक ॥धृपद॥
अभाविक सदा सुतकी चांडाळ । सदा तळमळ चुकेचि ना ॥२॥
तुका म्हणे वरदळी ज्याची दृष्टी । देहबुद्धि कष्टी सदा दुःखी ॥३॥
अर्थ :
अधम मनुष्य तीर्थ जळाला पाणी समजतो, देवाच्या प्रतिमेला पाषाण समजतो आणि संतांना सामान्य मनुष्य समजतो. अशा मनुष्याने कितीही चांगले कर्म केले तरी ते वांजेच्या मैथुना प्रमाणे व कंसे न आलेल्या पिकाप्रमाणे वाया जातात. असा अभागी मनुष्य सदा सुतकी चांडाळ असतो. त्याने कितीही चांगले कर्म केले तरी त्याला कोणतेही अधिष्ठान नसल्यामुळे त्याच्या मनातील तळमळ जात नाही. तुकाराम महाराज म्हणतात ज्याची दृष्टी नुसती वर्दळी म्हणजे वरवर पाहण्याची आहे ज्याला देहाचा अभिमान असतो त्याची देहबुद्धी नेहमीच कष्टी व दुखी असते.
