माझी मज आली रोकडी प्
3353.
माझी मज आली रोकडी प्रचीत । होऊनि फजित दुःख पावे ॥१॥
काही द्वेष त्याचा करिता अंतरी । व्यथा या शरीरी बहुत झाली ॥धृपद॥
ज्ञानेश्वरे मज केला उपकार । स्वप्नी सविस्तर सांगितले ॥२॥
तुका सर्वा श्रेष्ठ प्रिय आंम्हा थोर । का जो अवतार नामयाचा ॥३॥
त्याची तुज काही घडलीरे निंदा । म्हणोनी हे बाधा जडली तुज ॥४॥
आता एक करी सांगेन ते तुला । शरण जी त्याला निश्चयेसी ॥५॥
दर्शनेचि तुझ्या दोषा परिहार । होय तो विचार सांगितला ॥६॥
तोचि हा विश्वास धरोनि मानसी । जाय कीर्तनासी नित्य काळ ॥७॥
म्हणे रामेश्वर त्याच्या समागमे । झाले हे आराम देह माझे ॥८॥
अर्थ :
संत तुकाराम महाराज म्हणतात — मला स्वतःच्या अनुभवाने (रोकडी प्रचितीने) हे कळले की, चुकीमुळे माणूस फजिती होऊन दुःख भोगतो (१); कोणाबद्दल अंतःकरणात द्वेष ठेवल्यामुळे शरीरालाही खूप व्यथा होते (धृपद); ज्ञानेश्वरांनी माझ्यावर उपकार केला आणि स्वप्नात मला सविस्तर सांगितले (२); “तुका आमचा अत्यंत प्रिय आणि श्रेष्ठ आहे, कारण तो नामदेवाचा अवतार आहे” असे त्यांनी सांगितले (३); “तुझ्याकडून त्याची (संताची) काही निंदा झाली आहे, म्हणून तुला ही बाधा झाली आहे” (४); “आता एक उपाय सांगतो — त्याला निश्चयाने शरण जा” (५); “त्याच्या दर्शनानेच तुझे दोष दूर होतील” असा विचार त्यांनी सांगितला (६); हा विश्वास मनात धरून तू नेहमी कीर्तनाला जा (७); रामेश्वर म्हणतो — “त्याच्या संगतीने माझ्या शरीराला शांती (आराम) मिळाला” (८).
