निष्ठुर तो दिसे निरा
1325.
निष्ठुर तो दिसे निराकारपणे । कोवळा सगुणे प्रतिपाळी ॥१॥
केला च करावा केला कइवाड । होईल ते गोड न परते ॥धृपद॥
मथिलिया लागे नवनीत हाता । नासे वितिळता आहाच ते ॥२॥
तुका म्हणे आता मनाशी विचार । करावा तो सार एकचित्ते ॥३॥
अर्थ :
हा हरी निर्गुण आहे त्यामुळे लोकांना तो निष्ठुर असल्यासारखा वाटतो. परंतु तो सगुण साकार झाला की सर्व भक्तांवर कृपा करतो. तो कोवळा आहे दयावंत आहे आणि सर्वाचे तो पालन करतो असे दिसते. निर्गुण आणि सगुण हे दोन्ही रुप देवाचेच, त्यापैकी कोणत्याही एका रूपा वर भक्ती परम निष्ठा धरावी आणि त्याचीच पूजा करावी. असे केल्याने नक्कीच शेवट गोड होईल. दह्याचे मंथन केले तर लोणी हाताला लागते परंतु वरचेवर दह्याचे मंथन केले तर लोणीही नाश पावते. तुकाराम महाराज म्हणतात आता मनाशी एक चित्ताने असा विचार करावा की सगुण किंवा निर्गुण कोणत्याही एका देवाच्या रूपाचे चिंतन करावे व तेच सारभूत आहे असे लक्षात ठेवावे.
