संध्या कर्म ध्यान जप
1745.
संध्या कर्म ध्यान जप तप अनुष्ठान । अवघे जोडे नाम उच्चारिता ।
न वेचे मोल काही लागती न सायास । तरी का आळस करिसी झणी ॥१॥
ऐसे हे सार का नेघेसी फुकाचे । काय तुझे वेचे मोल तया ॥धृपद॥
पुत्रस्नेहे शोक करी अजामेळ । तव तो कृपाळ जवळी उभा ।
अनाथांच्या नाथे घातला विमानी । नेला उचलूनि परलोका ॥२॥
अंतकाळ गणिका पक्षियाच्या छंदे । राम राम पद उच्चारिले ।
तव त्या दिनानाथा कृपा आली कैसी । त्याने तियेसी वैकुंठासी नेले ॥३॥
अवचिता नाम आलिया हे गती । चिंतिता चित्ती जवळी असे ।
तुका म्हणे भावे स्मरा राम राम । कोण जाणे तये देशे ॥४॥
अर्थ :
हरीचे नाम श्रध्दायुक्त भक्तीभावाने उच्चार केले तर सर्व प्रकारचे संध्या कर्म, ध्यान, जप, तप, अनुष्ठान केल्यासारखेच होते. अरे असे हरीनाम उच्चारण्याकरता कोणत्याही प्रकारचे मोल लागत नाही किंवा कोणत्याही प्रकारचे कष्ट लागत नाही असे असून देखील तू हरीनाम घेण्यास आळस का करत आहेस. अरे मग हे असे सर्व साराचेही सार फुकटचे हरीनाम तू का घेत नाहीस हे हरीनाम घेण्याकरता तुला काही मोल दयावे लागणार आहे काय ? अजामिळ सारखा पापी अंत:काळी पुत्रमोहाने केवळ नारायण नाम उच्चारण केल्यामुळे तो कृपाळू हरी त्याच्याजवळ त्याच्या मदतीला येऊन उभा राहीला. आणि मग अनाथाचा नाथ जो हरी त्याने त्या अजामिळाला आपल्या विमानात घेतले आणि त्याला परलोकी घेऊन गेला. गणिका नावाची वेश्या तिला पोपट पक्षाचा फार छंद होता व तिने आपल्या पोपटाचे नांव “राघोबा” असे ठेवले व अंत:काळी तिने त्या पोपटाच्या छंदाने केवळ राम राम असे नाम उच्चारले. मग त्या दीनानाथ हरीला तिची कशी कृपा आली बघा त्याने लगेच तिला वैकुंठास नेले. तुकाराम महाराज म्हणतात, “अहो केवळ अवचित प्रकारे या लोकांनी मोहापायी या हरीचे नाम घेतले तरीही त्यांचा या हरीने उध्दार केला मग खरोखर श्रध्दायुक्त चित्तामध्ये जर हरीचे चिंतन केले तर हा हरी नेहमी आपल्याजवळ राहील. जेव्हा श्रध्दायुक्त भक्तीभावपूर्वक जो कोणी रामनाम उच्चारण करेल मग त्याची उच्चपदाची गती कोणाला कळणार आहे ? ”
