सर्वस्वाचा त्याग तो
2281.
सर्वस्वाचा त्याग तो सदा सोवळा । न लिंपे विटाळा अग्नी जैसा ॥१॥
सत्यवादी करी संसार सकळ । अलिप्त कमळ जळी जैसे ॥धृपद॥
घडे ज्या उपकार भूतांची दया । आत्मिस्थति तया अंगी वसे ॥२॥
नो बोले गुणदोष नाइके जो कानी । वर्तोनी तो जनी जनार्दन ॥३॥
तुका म्हणे वर्म जाणितल्याविण । पावे करिता सीण सांडीमांडी ॥४॥
अर्थ :
ज्याने सर्वस्वाचा त्याग केला आहे तो सदा सोवळा म्हणजे शुद्ध आहे जसा अग्नी कधीही विटाळला जात नाही अगदी त्याप्रमाणे. जो सत्यवादी असतो तो संसारात तर असतोच परंतु असूनही नसतो म्हणजे जसे कमळ पाण्यात तर राहते पण कमळाच्या पानावर पाणी टाकले तरी ते पाणी कमळाच्या पानावर टिकत नाही अगदी त्याप्रमाणे. ज्याच्या कडून नेहमी इतरांवर उपकार घडतात भूतमात्रविषयी दया ज्याच्या अंतकरणात आहे त्याच्या अंगी आत्मस्थिती भाव बानलेला असतो. तो मनुष्य आपल्या मुखाद्वारे कोणाचेही गुणदोष सांगत नाही एवढेच नाही तर कानांनी ऐकतही नाही तो जगामध्ये तर वावरत असतो परंतु तो जनार्दन स्वरूप असतो. तुकाराम महाराज म्हणतात परमार्थाचे खरे वर्म जाणल्याशिवाय कोणतेही कर्म केले तरी ते व्यर्थ शीणच ठरतात.
