नव्हे गुरुदास्य संसा
825.
नव्हे गुरुदास्य संसारिया । वैराग्य तरी भेणे कापे विषया । तैसे नाम नव्हे पंढरीराया । जया सायास न लगती ॥१॥
म्हणोनि गोड सर्वभावे । आंघोळी न लगे तोंड धुवावे । अर्थ : चाड जीवे । न लगे भ्यावे संसारा ॥धृपद॥
कर्मा तव न पुरे संसारिक । धर्म तव फळदायक । नाम विठ्ठलाचे एक । नाशी दुःख भवाचे ॥२॥
न लगे सांडणे मांडणे । आगमनिगमाचे देखणे । अवघे तुका म्हणे । विठ्ठलनामे आटले ॥३॥
अर्थ :
गुरुदास्य कारणे हे संसारीकांना करणे फार कठीण आहे, कारण अंगी वैराग्य येत नाही आणि आले तरी संसारात तो पडत नाही. विषयांना पाहू थरथर कापतो. पण या पंढरीरायाचे नाम तसे नाही येथे कसलेही प्रकारचे कष्ट लागत नाही. हे विठ्ठल परमात्म्याचे नाम सर्व भावे गोड आहे. त्या साठी तुम्हाला अंघोळ करणे किंवा तोंड धुणे या कशाची गरज लागत नाही. ते नाम आपण केंव्हाही घेऊ शकतो. याला कुठल्याही प्रकारची चाड लागत नाही संसारिक लोकही हे नाम घेण्यास भीत नाही. संसारिक लोकांनी कितीही कर्म केले तरी ते पूर्ण होतच नाही. पण धर्म हे फळदायक आहे आणि धर्म म्हणजे विठ्ठलाचे नामस्मरण आहे, त्याने संपूर्ण भाव दुखाच नाश होतो. तुकाराम महाराज म्हणतात येथे कसलीही खटाटोप करण्याची आटाआटी करण्याची गरज नाही. विठ्ठल हे आगम निगमचे स्थान आहे कि ज्या नामा मध्ये सर्व रस अतीव झाले आहे त्या नामात सर्व काही सामावलेले आहे.
