तोंडे खाये फार । पाद
1640.
तोंडे खाये फार । पादे बोचा करी मार ॥१॥
एक ऐसे ते शाहाणे । आपुले अधीन ते नेणे ॥धृपद॥
कुले घालूनि उघडे । रागे पाहे लोकांकडे ॥२॥
खेळे दयूतकर्म । मग बोंबली जुलूम ॥३॥
निजता आला मोहो । वीता म्हणे मेला गोहो ॥४॥
तुका म्हणे त्यांनी । मनुष्यपणा केली हानी ॥५॥
अर्थ :
काही माणसे असे आहेत की ते फार खातात ढुंगणाने सारखे पादण्याचा मारा चालूच ठेवतात. जगामध्ये असे अनेक लोक आहेत की ज्यांना आपले इंद्रिय आपल्या आधीन कसे ठेवावे हेच समजत नाही. असे हे मूर्ख लोक आपले कुले म्हणजे ढुंगण उघडे ठेवून खाली पडतात आणि त्यांना लोक हसले की मग त्यांच्याकडे हे मूर्ख लोक रागाने पाहतात. असे लोक द्यूत खेळून सर्व पैसा हरल्यानंतर माझ्यावर जुलूम झाला असे बोंबलत फिरतात द्यूत खेळून वाईट कर्म करतात. एखादी स्त्री आपल्या पतीबरोबर झोपली निजली तर त्यावेळी तिला संभोग करताना मोह आवरत नाही आणि नंतर बाळंतपणाच्या वेळी त्रास झाला की म्हणते माझा नवरा संभोगाच्या वेळी मेला का बरे नाही त्याने काय मला हा वैताग करून ठेवला आहे. तुकाराम महाराज म्हणतात अशा मनुष्याने आपल्याला मनुष्य पण मिळाले असूनही मनुष्य पणाची मोठी हानी करून घेतलेली आहे.
